Cyswllt Caerdydd, Newid y drefn

Newid y drefn: Helen Molyneux (LLB 1987) – Monumental Welsh Women

Helen Molyneux (LLB 1987)

Helen Molyneux (LLB 1987)

Helen Molyneux (LLB 1987) yw’r unigolyn y tu ôl i ‘Monumental Welsh Women’ – grŵp sydd eisiau codi cerflun cyntaf Caerdydd i anrhydeddu menyw o Gymru.

Felly, pam cerflun? Efallai ei fod yn ymddangos yn hen ffasiwn, ond rwy’n gredwr cryf yn yr hen ddywediad ‘fedrwch chi ddim bod yr hyn na allwch weld’.

Mae cerfluniau cyhoeddus yn dathlu bywydau a chyflawniadau anhygoel. Fodd bynnag, maent yn gymaint mwy na hynny. Maent yn ddatganiadau cymdeithasol o werth, yn arwydd mai dyma’r math o bobl sy’n uchel eu parch mewn cymdeithas. Yng Nghaerdydd, mae’r bobl hynny wedi’u hanfarwoli o’n cwmpas. Os ewch am dro o ganol dinas Caerdydd i’r Cei, byddwch yn mynd heibio i ffigurau mor amrywiol ag Arglwydd Bute, Nye Bevan ac Ivor Novello.

Her i chi – faint o’r cerfluniau hynny sy’n rhai o fenywod (go iawn)? Nid yn unig yng Nghaerdydd, ond ar draws Cymru gyfan.

Ildio? Yr ateb yw dau gerflun yn unig. Y Frenhines Victoria (oedd yn amlwg ddim yn Gymraes) a Boadicea.

Pan ddarllenais hynny am y tro cyntaf – mewn erthygl gan y newyddiadurwraig Carolyn Hitt – cymaint oedd fy syndod hyd nes i fi benderfynu ymchwilio i’r mater. Cefais sioc gan yr hyn a ganfûm. Nid y diffyg cerfluniau oedd yr unig broblem: roedd hefyd yn anodd hyd yn oed dod o hyd i straeon menywod a ‘gyflawnodd’ rywbeth. Roedd petai’n cael ei gymryd yn ganiataol, os nad ystyriwyd bod unrhyw fenyw yn haeddu cerflun, y rheswm syml dros hynny yw am nad oes unrhyw fenyw sy’n werth ei dathlu.

Yn arwyddocaol ddigon, pan luniodd Monumental Welsh Women restr o gant o fenywod sydd wedi cael effaith sylweddol ar draws ystod o feysydd, o wleidyddiaeth a’r celfyddydau i feddyginiaeth a phensaernïaeth, yn ôl rhai pobl, roedd y menywod ar ein rhestr “braidd yn astrus”! Rhaid i ni eu hamlygu’n union am eu bod yn astrus – am nad yw eu cyflawniadau wedi’u cofnodi na’u cydnabod yn briodol.

Mae angen cerfluniau o fenywod amlwg arnom ni fel bod merched (a bechgyn) yn meddu ar ddelweddau bob dydd o fenywod llwyddiannus ac ysbrydoledig, sy’n rhan annatod o’u milltir sgwâr.

Gyda lwc, bydd bod yn fenyw lwyddiannus yn rhywbeth cyffredin ryw ddydd. Nid peth prin, egsotig, neu nodedig yn rhinwedd rhywedd.

Unwaith bod gennym gerfluniau o fenywod ledled Cymru sydd wedi cyflawni pethau anhygoel, fydd ddim rhaid i ni sôn am y ffaith mai menywod ydynt; yn hytrach cawn, yn syml, ein hysbrydoli gan eu cyflawniadau, a chydnabod eu cyfraniadau i Gymru a’r byd.

Darllenwch yr erthygl nesaf am Newid y Drefn:
Nia Jones (Environmental Geography 2016-) and Douglas Lewns (Environmental Geography 2017-) – The No Straw Stand

Hefyd yn y gyfres:

Cardiff Connect, Game Changers

Game Changers: Helen Molyneux (LLB 1987) – Monumental Welsh Women

Helen Molyneux (LLB 1987)

Helen Molyneux (LLB 1987)

Helen Molyneux (LLB 1987) is the person behind Monumental Welsh Women – a group looking to erect Cardiff’s first statue honouring a Welsh woman.

So, why a statue? It might seem old fashioned but I am a great believer in the adage that “you can’t be what you can’t see”.

Public statues celebrate extraordinary lives and achievements. But they are also more than that. They are social statements of worth, a signal that this is the kind of person the community holds in high esteem. In Cardiff, those people are immortalised all around us. Take a walk from Cardiff city centre to the Quay and you’ll pass figures as diverse as Lord Bute, Nye Bevan and Ivor Novello.

But guess how many of those statues are of (real) women? And not just in Cardiff, but the whole of Wales.

Give up? The answer is just two: Queen Victoria (who clearly wasn’t Welsh) and Boadicea.

When I first read that – in an article by journalist Carolyn Hitt – I was so surprised that I decided to investigate. I was shocked by what I discovered. It wasn’t just the lack of statues: it was the difficulty of finding even stories of women who had “achieved”. There seemed to be a casual assumption that, if no women were deemed worthy of a statue, it was simply because there weren’t any women worth celebrating.

Tellingly, when the Monumental Welsh Women project drew up a list of a hundred women who had made a significant impact across a wide range of areas, from politics and the arts to medicine and architecture, some people called the women on our list “a bit obscure”! It is precisely because they are obscure – because their achievements aren’t properly recorded or recognised – that we need to bring them to life.

We need statues of prominent women to give girls (and boys) everyday images of successful, inspiring women in the fabric of where they live.

Our hope is that one day, to be a successful woman will be commonplace. Not rare, exotic, or noteworthy by virtue of gender.

Once we have statues of women who have achieved amazing things dotted around Wales, we won’t need to talk about the fact that they are women; instead, we will simply be inspired by their achievements and recognise their contributions to Wales and the world.

Read the next Game Changers article:
Nia Jones (Environmental Geography 2016-) and Douglas Lewns (Environmental Geography 2017-) – The No Straw Stand

Also in this series: