Dylunio Cyffredinol ar gyfer Dysgu ym Mhrifysgol Caerdydd: Dulliau ymarferol

Y cyd-destun  

Mae Dylunio Cyffredinol ar gyfer Dysgu (UDL) yn cynnig fframwaith ar gyfer creu amgylcheddau dysgu sy’n diwallu anghenion pob myfyriwr mewn modd rhagweithiol. Wedi’i ddatblygu gan y Ganolfan Newid Hinsawdd a Thrawsnewidiadau Cymdeithasol (CAST), mae UDL yn pwysleisio nad eithriad yw amrywiadau ymhlith dysgwyr, ond yn hytrach bod amrywiaeth yn rhywbeth i’w dathlu’n rhan o gyfoeth cymuned y brifysgol. Er mwyn addysgu’n effeithiol, rhaid cynllunio gyda’r amrywioldeb hyn mewn cof o’r cychwyn cyntaf, yn hytrach na gorfod ‘cywiro’ pethau’n hwyrach ymlaen.   

Mae UDL wedi’i drefnu ar sail tair egwyddor graidd: dulliau gwahanol o ymgysylltu, cynrychiolaeth a gweithredu a mynegiant, gyda phob un o’r rhain helpu i leihau rhwystrau ac agor llwybrau hyblyg at ddysgu. Ceir rhagor o wybodaeth ar wefan CAST.  

Ym Mhrifysgol Caerdydd, mae’r syniadau hyn yn sail i’n gwaith –gweler yn benodol thema cynhwysiant y Pecyn Cymorth Datblygu Addysg a’n tudalen UDL, sy’n modelu’r fframwaith yn ymarferol drwy gynnig gwybodaeth mewn fformatau amrywiol (testun, sain, delweddau a promptiau ar gyfer myfyrio), gan ddangos sut gall dylunio hygyrch gael ei ymgorffori mewn deunyddiau dysgu bob dydd.  

Gweithredu  

Yn ymarferol, mae UDL yn ein gwahodd i ragweld y ffyrdd amrywiol y mae myfyrwyr yn dysgu, ac yn dehongli ac yn mynegi’r hyn maen nhw wedi’i ddysgu. Er enghraifft:  

Dulliau amrywiol o gynrychioli: Mae cyflwyno cynnwys mewn fformatau amrywiol (fel testun, delweddau, fideo a sain) yn helpu i gwrdd ag anghenion canfyddiadol ac ieithyddol gwahanol. Mae rhoi capsiynau ar fideos, cynnig trawsgrifiadau a defnyddio diagramau neu fapiau cysyniadol oll yn cefnogi unigolion i ddeall pethau’n gliriach.   

Dulliau amrywiol o ymgysylltu: Gall cynnig dewis o ran pynciau, dulliau o gymryd rhan, neu lefelau gwahanol o ran her helpu i gynnal cymhelliant a gwella annibyniaeth y dysgwr. Gall gweithgareddau wedi’u cysylltu â chyd-destunau yn y byd go iawn neu nodau personol myfyrwyr wella perthnasedd.   

Dull gweithredu a mynegiant amrywiol: Mae’n cefnogi ystod ehangach o gryfderau a dewisiadau cyfathrebu drwy ganiatáu i fyfyrwyr ddangos dealltwriaeth drwy gyfrwng fformatau megis cyflwyniadau, gwaith ysgrifenedig, fideos, gwaith celf neu bodlediadau.   

Mae Pecyn Cymorth Datblygu Addysg Caerdydd yn annog staff i ddefnyddio’r egwyddorion hyn wrth gynllunio’r cwricwlwm, gweithgareddau dysgu a chynllunio asesiadau, gan wreiddio penderfyniadau mewn ymchwil ac arferion gorau o ran cynhwysiant.   

Effaith  

Mae tystiolaeth o’r sector ehangach yn dangos bod cynnwys UDL yn gwella faint mae dysgwyr yn ymgysylltu â’u cwrs ac yn cefnogi deilliannau tecach drwy leihau rhwystrau strwythurol sy’n effeithio’n anghymesur ar grwpiau penodol. Mae ymchwil hefyd yn dangos bod myfyrwyr yn elwa pan fydd deunyddiau yn hyblyg, yn hygyrch ac wedi’u strwythuro’n glir o’r cychwyn cyntaf.   

Ym Mhrifysgol Caerdydd, mae’r arferion hyn yn cyd fynd â’n hymrwymiad i gyflwyno addysg gymhwysol – gan helpu i sicrhau y gall cynifer o fyfyrwyr â phosibl gymryd rhan yn llawn heb fod angen addasiadau unigol arnyn nhw.  

Myfyrdodau / Beth sydd nesaf?  

Nid oes angen ail-strwythuro systemau’n llwyr er mwyn cynnwys arferion UDL; gall newidiadau bach a meddylgar fel rhannu deunyddiau ymlaen llaw, cynnwys ambell saib i fyfyrwyr gael meddwl, cynnig dewis mewn gweithgareddau neu symleiddio defnydd Dysgu Canolog wneud cryn wahaniaeth.

Mae llawer o gydweithwyr yn defnyddio egwyddorion UDL yn reddfol; y cam nesaf yw gwneud yr arfer hwn yn un sy’n gyson ac yn fwriadol.

Mae’r erthygl hon gan Times Higher Education yn nodi ymarferion a strategaethau’r sector ar gyfer ei ddefnydd.

Man cychwyn  

 ysgogi syniadau, dyma ambell gwestiwn i’ch helpu i feddwl am yr agwedd hon o addysg gynhwysol yn eich cyd-destun chi:  

• Ble gallai cynnig ail ffordd o ymgymryd â thasg leihau rhwystrau i’ch myfyrwyr?  
• Allech chi gyflwyno fformat ychwanegol (sain, gweledol neu ryngweithiol) i gefnogi dealltwriaeth ddyfnach?  
• Pa gyfleodd sydd ar gael i fyfyrwyr ddewis sut maen nhw’n dangos yr hyn maen nhw wedi’i ddysgu?