Skip to main content

Yr Ysgol Saesneg, Cyfathrebu ac Athroniaeth

Y tu hwnt i gyhoeddi gan garcharorion: llenyddiaeth llawr gwlad er cyfiawnder ym

2 Chwefror 2026
Image of printed Zines from teh workshop particpants.

I nodi Wythnos Genhedlaethol Adrodd Stori, wnaeth Dr Joey Whitfield datblygu y prosiect hwn a ariannwyd gan Cyfrif Sbarduno Effaith (IAA) yr Cyngor Ymchwil y Celfyddydau a’r Dyniaethau (AHRC), ati i gefnogi pobl yr effeithir arnynt gan garcharu, diflaniad a thrais y wladwriaeth ym Mecsico i ysgrifennu llyfrau newydd ar y cyd a’u cyhoeddi’n annibynnol. Roedd yn galluogi pobl i fynegi a chael carthu’n emosiynol, haeru gwerth diwylliannol, cymdeithasol a gwleidyddol eu hysgrifennu yn ogystal â chodi eu llais gerbron y byd cyhoeddi a sefydliadau cyfiawnder.

Mae’r prosiect, a ddatblygwyd gyda’r partneriaid cyhoeddi llawr gwlad Hermanas en la Sombra a Viento Cartonero, yn dangos effaith ddiwylliannol ymchwil a gefnogir gan Cyngor Ymchwil y Celfyddydau a’r Dyniaethau (AHRC), Ymchwil ac Arloesi’r DU, a Prifysgol Caerdydd. Cynhyrchwyd pedwar llyfr a ysgrifennwyd ar y cyd, ochr yn ochr â ffilm ddogfen fer a oedd yn cynnwys rhwydwaith ehangach o sefydliadau cymunedol, diwylliannol a chyfiawnder.

Roedd cyllid IAA yn golygu bod modd cynnal peilot amser-ddwys a oedd yn seiliedig ar ymddiriedaeth mewn cyd-destun cyfiawnder rhyngwladol cymhleth. Roedd yn cefnogi cyhoeddi ar y cyd a gwerthuso myfyriol, gan ganiatáu i’r prosiect ragori ar ei nodau gwreiddiol a dangos gwerth diwylliannol a chymdeithasol yr ysgrifennu hwn. Roedd hefyd yn sylfaen parhad, gan sicrhau cyllid dilynol uniongyrchol gwerth £40,000 gan y Cronfa Sialens Ymchwil Byd-Eang (GCRF)