Sut gall gwaith ymchwil ddod yn fwy cynhwysol i bobl sy’n cael anhawster rhoi cydsyniad ar sail gwybodaeth?

Mae llawer o bobl wedi’u heithrio o waith ymchwil ym maes iechyd a gofal oherwydd gall anawsterau o ran cyfathrebu neu newidiadau yn eu gallu i wneud penderfyniadau ei gwneud hi’n fwy cymhleth iddyn nhw gymryd rhan. Ac eto, dyma’r grwpiau y mae cyflyrau iechyd yn effeithio arnynt fwyaf, yn aml, a nhw sydd angen gofal yn seiliedig ar dystiolaeth fwyaf.

Mae ymchwilwyr yng Nghanolfan Treialon Ymchwil Prifysgol Caerdydd wedi bod yn ceisio mynd i’r afael â’r her hon drwy raglen ymchwil CONSULT, sy’n archwilio sut y gall oedolion â nam ar eu gallu i roi caniatâd gael eu cynnwys yn fwy teg ac effeithiol mewn gwaith ymchwil. Trwy ddau brosiect Cyfrif Cyflymu Effaith (IAA) cysylltiedig, CONSULT Training ac OPTIMISE, gwnaeth Dr Victoria Shepherd a chydweithwyr droi canfyddiadau ymchwil yn adnoddau ymarferol a gynlluniwyd i gefnogi arferion ymchwil mwy cynhwysol.

Ymatebodd y prosiect cyntaf a ariennir gan IAA, CONSULT Training, i angen clir a nodwyd gan ymchwilwyr eu hunain. Amlygodd arolwg o ymchwilwyr ledled y DU fylchau mewn gwybodaeth a hyder ynghylch heriau cyfreithiol, moesegol ac ymarferol cynnal treialon sy’n cynnwys oedolion a allai fod â diffyg gallu i roi caniatâd. Mewn ymateb, datblygodd y tîm raglen e-ddysgu am ddim, a hysbyswyd gan randdeiliaid, yn cwmpasu materion cyfreithiol, moesegol a methodolegol allweddol. Datblygwyd yr hyfforddiant ar y cyd gydag ymchwilwyr a phobl â phrofiad byw ac mae’n darparu enghreifftiau ymarferol, astudiaethau achos ac adnoddau y gall ymchwilwyr eu defnyddio yn eu gwaith eu hunain.

Gan adeiladu ar y sylfaen hon, canolbwyntiodd ail brosiect a ariennir gan IAA, OPTIMISE, ar her gysylltiedig: sut y gall ymchwilwyr ddylunio prosesau cydsyniad ar sail gwybodaeth sy’n fwy hygyrch i bobl ag anghenion cyfathrebu a gwneud penderfyniadau. Trwy adolygiadau tystiolaeth, gweithdai gyda randdeiliaid a chydweithio â chyfranwyr cyhoeddus, datblygodd y tîm argymhellion OPTIMISE, ochr yn ochr ag adnoddau gweithredu ymarferol gan gynnwys deunyddiau hawdd eu darllen, astudiaethau achos, ffeithlun rhyngweithiol a chanllawiau ategol. Nod yr adnoddau hyn yw helpu ymchwilwyr i greu prosesau caniatâd mwy cynhwysol a gwella hygyrchedd drwy gydol y daith ymchwil.

Gwnaeth y ddau brosiect ymgysylltu’n gryf â’r gymuned ymchwil. Lansiwyd Hyfforddiant CONSULT trwy weminar gyda mwy na 160 o gyfranogwyr cofrestredig, ac ers hynny mae mwy na 100 o ddefnyddwyr wedi cael mynediad iddo. Roedd data gwerthuso yn nodi cynnydd mewn hyder a dealltwriaeth ymhlith y cyfranogwyr a gwblhaodd arolygon adborth. Cofrestrodd 300 o bobl i weminarau OPTIMISE ac mae mwy na 400 o bobl wedi ymweld â’i wefan o fewn y tair wythnos gyntaf ar ôl lansio, gan ddangos diddordeb eang gan ymchwilwyr, gweithwyr gofal iechyd proffesiynol, aelodau’r pwyllgor moeseg, llunwyr polisïau a chyfranwyr cyhoeddus.

Gyda’i gilydd, helpodd y ddau brosiect IAA hyn i drawsnewid canfyddiadau ymchwil yn offer ymarferol, hyfforddiant ac arweiniad y gall ymchwilwyr eu defnyddio mewn lleoliadau go iawn yn y byd. Gwnaethant hefyd gyfrannu at ddatblygiad ehangach rhaglen CONSULT a chynnig llwyfan ar gyfer gwaith yn y dyfodol trwy ACCORD, rhaglen ymchwil wyth mlynedd a ariennir gan Wellcome a fydd yn archwilio sut y gellir mynd i’r afael â rhwystrau cyfreithiol, moesegol ac ymarferol i gymryd rhan mewn ymchwil ar lefel system.

Rhagor o wybodaeth

I gael rhagor o wybodaeth am raglen ymchwil CONSULT, CONSULT Training ac OPTIMISE, ewch i:

https://www.capacityconsentresearch.com

Erthygl newyddion cysylltiedig:

https://www.cardiff.ac.uk/news/view/3036545-removing-barriers-to-participation-for-people-who-cannot-consent-to-studies

Papurau mynediad agored:

Addressing the knowledge gap: development of stakeholder-informed training to improve the inclusion of adults with impaired capacity to consent in trials | Trials | Springer Nature Link

OPTIMISE-ing consent in clinical trials: recommendations for designing accessible consent processes to address communication and decision-making needs as a barrier to participation | Research Square

I gael rhagor o wybodaeth am brosiect ACCORD Ymddiriedolaeth Wellcome, ewch i:

https://www.cardiff.ac.uk/centre-for-trials-research/research/studies-and-trials/view/accord

https://healthandcareresearchwales.org/about/news/welsh-researcher-awarded-over-ps2-million-lead-new-research-programme-remove-barriers