O Dystiolaeth i Weithredu: Partneriaethau Sector Cyhoeddus SPARK

Ar hyn o bryd mae SPARK yn dwyn ynghyd 17 o ganolfannau ymchwil gwyddorau cymdeithasol sydd wedi ymrwymo i wella polisi cyhoeddus a gwasanaethau cyhoeddus trwy dystiolaeth, cydweithio ac arloesi. Nodwedd ddiffiniol o SPARK yw ei bartneriaethau helaeth a chynaliadwy ag awdurdodau lleol, Llywodraeth Cymru, a’r sector cyhoeddus ehangach, gan alluogi ymchwil i drosi’n uniongyrchol yn well gwneud penderfyniadau, gwasanaethau gwell, ac effaith gymdeithasol barhaol. Mae hefyd yn hanfodol i ni weithio gyda sefydliadau’r trydydd sector – y mae llawer ohonynt yn ddarparwyr gwasanaethau rheng flaen (newydd).

Mae’r crynodeb hwn yn tynnu sylw at enghreifftiau allweddol ar draws canolfannau SPARK mewn pum maes thematig. (Noder: Nid yw hon yn set gynhwysfawr o enghreifftiau, ac nid yw pob canolfan ymchwil SPARK wedi’i chynrychioli’n llawn yma)

1. Iechyd, Llesiant a Gofal Cymdeithasol

Wales Centre for Public Policy (WCPP/Decipher collaboration on NIHR Health Determinants Research Collaboration (HDRC) – Rhondda Cynon Taf

Centre link: https://wcpp.org.uk/news/wcpp-to-co-lead-5-million-project-to-reduce-health-inequality/

• Cydweithrediad rhwng Cyngor RhCT, Bwrdd Iechyd Cwm Taf Morgannwg, Iechyd Cyhoeddus Cymru, ac ymchwilwyr Prifysgol Caerdydd sy’n gysylltiedig â SPARK.
• Y nod yw ymgorffori defnydd tystiolaeth o fewn llywodraeth leol a meithrin gallu ymchwil.
• Mae ymchwilwyr SPARK (gan gynnwys yr Athro Frances Rice) yn cyfrannu at ddylunio ymchwil, dadansoddi data a chefnogaeth strategol.

Mwy o wybodaeth: https://www.nihr.ac.uk/about-us/what-we-do/core-workstreams/working-with-partners/local-authorities/health-determinants-research-collaborations

CASCADE – Cydweithrediadau Gofal Cymdeithasol Plant

Dolen canolfan: https://www.cardiff.ac.uk/cascade

• Rhaglen LLAIS y Teulu: cydweithio â 15 awdurdod lleol ledled y DU i gasglu data cynadleddau grŵp teulu a darparu adroddiadau adborth penodol i’r awdurdodau lleol.
• Astudiaeth ychwanegol a ariannwyd gan NIHR gyda phump o awdurdodau lleol sy’n cyfrannu (trwy’r Adran Addysg) yn cysylltu cofnodion gofal cymdeithasol â setiau data cenedlaethol i werthuso canlyniadau hirdymor gan ddefnyddio dyluniadau lled-arbrofol.

Astudiaeth OMESH y Ganolfan Ymchwil Gofal Cymdeithasol i Oedolion (CARE) – Profiadau Dynion Hŷn o Gario

Dolen canolfan: https://careresearchwales.org

• NIHR-funded, two-year program delivered in collaboration with four Welsh local authorities.
• Seeks to understand engagement with local authority services and improve social care responses.

Ymchwil Asesiad Anghenion Gofalwyr Canolfan Ymchwil Gofal Cymdeithasol Oedolion (CARE) (2026 ymlaen)

• Dan arweiniad Dr Jeremy Dixon, yn gweithio gyda chynghorau Blaenau Gwent, Gwynedd, Castell-nedd Port Talbot, a Thorfaen ar ddulliau newydd o asesu gofalwyr.
• Ar hyn o bryd yn y cyfnod contractio; disgwylir i’r cydweithio ddechrau yn 2026.

2. Addysg, Iechyd Meddwl a Llesiant Plant

DECIPHer – Dull Ysgol Gyfan ar gyfer Llesiant Emosiynol a Meddyliol

Centrelink: https://decipher.uk.net

• Partneriaeth hirdymor gyda Llywodraeth Cymru ac Iechyd Cyhoeddus Cymru.
• Yn cynnwys rolau cynghori ar:
  • Tasglu Dull Ysgol Gyfan Llywodraeth Cymru/Iechyd Cyhoeddus Cymru,
  • Adroddiad bylchau tystiolaeth Gweinidogol,
  • Llif Gwaith Ymchwil y WSA, gan ddarparu mewnbwn uniongyrchol i benderfyniadau ar lefel y Cabinet.
• Mae ymchwil wedi llywio argymhellion ar lesiant staff, cymorth iechyd meddwl arbenigol, a darpariaeth yn y Gymraeg.

WISERD/Ymchwil Data Gweinyddol Cymru

https://www.adruk.org/about-us/our-partnership/adr-wales/

• Partneriaeth gydweithredol hirdymor gyda Llywodraeth Cymru
• Gweithgaredd a ariennir gan ESRC i wneud y mwyaf o ddefnyddioldeb data dienw a diogel i lunio darpariaeth gwasanaethau cyhoeddus, a fydd yn y pen draw yn gwella bywydau pobl yng Nghymru.
• Mae rhaglenni gwaith Prifysgol Caerdydd ar: (a) Addysg; (b) Cyflogadwyedd a Sgiliau; (c) Digartrefedd

3. Datblygiad Economaidd, Arloesedd a Thwf Rhanbarthol

WERU – Uned Ymchwil Economi Cymru

Dolen y ganolfan: https://www.cardiff.ac.uk/welsh-economy-research-unit
Portffolio helaeth o ddadansoddiadau economaidd y sector cyhoeddus, gan gynnwys:

Prifddinas-Ranbarth Caerdydd (CCR)

• Adolygiad Porth o gefnogaeth i’r Ffowndri Lled-ddargludyddion Cyfansawdd.
• Cerdyn Sgorio Arloesi ar gyfer ardaloedd awdurdodau lleol Cymru (gyda’r Sefydliad Cynhyrchiant).
• Cyfraniad at Adolygiad Deng Mlynedd CCR a chynllunio strategol ar gyfer y dyfodol.

Llywodraeth Cymru

• Arolwg Aeddfedrwydd Digidol ar gyfer gweithgynhyrchu Cymru.
• Gwaith achos busnes ar gyfer Trafnidiaeth Cymru.
• Ymchwil ar gyfer Her y Morlyn Llanw ar fodelau ecwiti a pherchnogaeth.
• Gwerthusiad economaidd o Fusnes Cymru a Busnes Cymdeithasol Cymru.
• Effaith technolegau digidol yn y sector cyfreithiol.
• Dadansoddiad cyllid busnesau bach a chanolig Deallusrwydd Economaidd Cymru a gwerthusiad ymyriadau Covid-19.
• Dadansoddiad peilot 5G gwledig ar gyfer DCMS.

CIPR – Canolfan Ymchwil Polisi Arloesi
Dolen y ganolfan: https://www.cardiff.ac.uk/centre-for-innovation-policy-research

• Dyluniodd a chyflwynodd Gronfa Her CCR, gan weithio’n agos gyda nifer o awdurdodau lleol.
• Yn flaenorol, cynghorodd Gyngor Sir Caerfyrddin ar ddatblygu eu strategaeth arloesi.
• Yn ddiweddar, cefnogodd Gyngor Caerdydd ar strategaeth ôl-osod tai a llunio’r farchnad.

4. Llywodraethu, Polisi Cyhoeddus a Defnyddio Tystiolaeth

WCPP – Canolfan Polisi Cyhoeddus Cymru
Dolen y ganolfan: https://www.wcpp.org.uk

• Partneriaeth flaenllaw hirdymor gyda Llywodraeth Cymru, gan ddarparu cefnogaeth ymchwil a synthesis tystiolaeth cyflym i Weinidogion ac uwch swyddogion.
• Yn cefnogi Byrddau Gwasanaethau Cyhoeddus (PSBs) gydag asesiadau lles a gwaith dadansoddol.
• Prosiectau cydweithredol gyda:
• Cyngor Abertawe ar stigma tlodi,
• Cyngor Caerdydd ar bolisi ôl-osod tai.
• Mae’r rhan fwyaf o ganolfannau ymchwil SPARK yn ymgysylltu â WCPP trwy waith tystiolaeth a gynhyrchwyd ar y cyd.

5. Trosedd, Diogelwch a Chyfiawnder

Sefydliad Arloesi Diogelwch, Troseddu a Deallusrwydd (SCIII) Storfa Diogelu Cymru
Dolen y ganolfan: https://www.cardiff.ac.uk/security-crime-intelligence-innovation-institute

• Cydweithrediad rhwng Prifysgol Caerdydd a Llywodraeth Cymru ers 2019.
• Datblygodd Storfa Diogelu genedlaethol Cymru, a ddefnyddir gan ymarferwyr i gael mynediad at wybodaeth ddiogelu gyson.
• Astudiaeth achos effaith fawr ar gyfer y ddwy Ysgol ac esiampl genedlaethol o wyddoniaeth gymdeithasol gymhwysol.
• Mwy o wybodaeth:
  https://www.llyw.cymru/mynediad-i-storfa-ddiogelu-cymru

Casgliad

Ar draws SPARK, mae’r partneriaethau hyn yn dangos model nodedig o wyddoniaeth gymdeithasol gydweithredol, sy’n canolbwyntio ar effaith, wedi’i hymgorffori, a nodweddir gan:

• Partneriaethau hirdymor gyda’r llywodraeth a chyrff cyhoeddus.
• Dylanwad uniongyrchol ar bolisi a dylunio gwasanaethau.
• Ymchwil gymhwysol sy’n mynd i’r afael â heriau’r byd go iawn.
• Adeiladu gallu dadansoddol ac ymchwil o fewn y sector cyhoeddus.
• Cysylltu arbenigedd academaidd â gwneud penderfyniadau ymarferol.

Mae’r enghreifftiau hyn gyda’i gilydd yn dal cenhadaeth SPARK: creu effaith gyhoeddus drawsnewidiol trwy wyddoniaeth gymdeithasol gydweithredol.