{"id":4473,"date":"2026-09-28T09:20:06","date_gmt":"2026-09-28T09:20:06","guid":{"rendered":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/wolfsonyoungpeople\/?p=4473"},"modified":"2026-09-28T09:20:14","modified_gmt":"2026-09-28T09:20:14","slug":"deall-iechyd-meddwl-plant-mewn-gwledydd-ag-incwm-isel-a-chanolig","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/wolfsonyoungpeople\/cy\/deall-iechyd-meddwl-plant-mewn-gwledydd-ag-incwm-isel-a-chanolig\/","title":{"rendered":"Deall iechyd meddwl plant mewn gwledydd ag incwm isel a chanolig"},"content":{"rendered":"

Mae’r rhan fwyaf o bobl ifanc y byd yn byw mewn gwledydd ag incwm isel a chanolig (LMICs) ac efallai mai nhw sy\u2019n dioddef problemau iechyd meddwl fwyaf oherwydd bod gwybodaeth ac ymchwil yngl\u0177n \u00e2 phroblemau iechyd meddwl plant a phobl ifanc yn y rhanbarthau hyn yn brin iawn. <\/em><\/p>\n

Mae hyn yn golygu nad yw ymchwilwyr a chlinigwyr yn gwybod sut mae plant a phobl ifanc yn y rhanbarthau hyn yn datblygu problemau iechyd meddwl. Yn y blog hwn, mae Dr Olakunle Oginni o Ganolfan Wolfson er Iechyd Meddwl Pobl Ifanc yn esbonio sut mae’n ceisio newid hynny.<\/p>\n

 <\/p>\n

Mae gwybodaeth well yn arwain at ymyriadau mwy effeithiol <\/strong><\/p>\n

Mae deall pam mae pobl ifanc yn datblygu problemau iechyd meddwl yn gallu ein helpu i gynllunio ymyriadau gwell i wella iechyd meddwl plant a phobl ifanc mewn gwledydd ag incwm isel a chanolig.<\/p>\n

Gall yr ymyriadau hyn fod mor syml ag addysgu rhieni ynghylch sut y gallant gefnogi iechyd meddwl eu plant. Fodd bynnag, er mwyn gallu gwneud hyn, mae angen i ni gynnal ymchwil drylwyr ymhlith plant mewn gwledydd ag incwm isel a chanolig.<\/p>\n

 <\/p>\n

Cael mwy o ddata<\/strong><\/p>\n

Mae enghraifft o ddyluniadau ymchwil o’r fath yn cynnwys casglu gwybodaeth gan blant ac efeilliaid sy’n oedolion a’u rhieni neu eu plant yn y drefn honno. Gall y dyluniad hwn ddweud wrthym a yw rhieni’n trosglwyddo risg genetig ar gyfer problemau iechyd meddwl i’w plant, ac a yw problem iechyd meddwl rhiant hefyd yn gwneud yr amgylcheddau’n anodd i’r plant.<\/p>\n

Gan nad oedd astudiaeth o’r fath wedi’i chynnal o’r blaen mewn gwlad ag incwm a chanolig, fe wnaethom brofi a oedd yn ymarferol yn ne-orllewin Nigeria. Yn ogystal, fe wnaethom archwilio’r cysylltiadau rhwng problemau iechyd meddwl rhieni a phlant ymhlith ein cyfranogwyr.<\/p>\n

 <\/p>\n

Siarad \u00e2 chyfranogwyr yr astudiaeth<\/strong><\/p>\n

Fe wnaethon ni wahodd rhieni a phlant ifanc sy’n efeilliaid o 320 o deuluoedd i ddweud wrthym am eu hiechyd meddwl eu hunain ac iechyd meddwl eu plant.<\/p>\n

Dywedon nhw wrthym hefyd am bethau eraill sy’n effeithio ar les plentyn megis iechyd corfforol, trais domestig ac anhrefn gartref, triniaeth llym o’r plant, credoau crefyddol y teulu, perthnasoedd cynnes \u00e2 phlant a thueddiad y plant i feithrin perthnasoedd cadarnhaol (a elwir hefyd yn gymdeithasgarwch).<\/p>\n

Elfen allweddol o’r astudiaeth hon oedd cael adborth gan rieni efeilliaid, a helpodd yr awgrymiadau a roddwyd i ni i wneud y prosiect yn llwyddiannus.<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Beth wnaethon ni ei ganfod?<\/strong><\/p>\n

Ar \u00f4l dadansoddi’r data, gwelsom, pan oedd gan rieni yn ne-orllewin Nigeria broblemau iechyd meddwl, fod eu plant gefeilliaid hefyd yn fwy tebygol o fod \u00e2 phroblemau iechyd meddwl.<\/p>\n

Fe wnaethon ni hefyd ganfod bod ffactorau angenetig yn chwarae rolau pwysig yn y perthnasoedd hyn ac roedd y rhain yn cynnwys triniaeth llym o’r plant, iechyd corfforol gwael plant, cynhesrwydd rhieni isel a chymdeithasgarwch isel ymhlith y plant.<\/p>\n

 <\/p>\n

Rhoi yn \u00f4l i’r gymuned
\n<\/strong>Aethom gam ymhellach i rannu’r canfyddiadau hyn \u00e2’r rhieni a gymerodd ran yn yr astudiaeth, a dywedon nhw wrthym fod hyn wedi gwneud iddynt deimlo’n fwy abl i gefnogi eu plant.<\/p>\n

Dywedon nhw wrthym hefyd eu bod nhw a’u plant wedi mwynhau cymryd rhan yn yr astudiaeth. <\/em><\/p>\n

Mae rhai ystyriaethau pwysig yn cynnwys methu profi a yw problemau iechyd meddwl plant hefyd yn effeithio ar iechyd meddwl rhieni.<\/p>\n

 <\/p>\n

Y camau nesaf
\n<\/strong>Gallen ni brofi hyn yn y dyfodol drwy gynnwys efeilliaid sy’n oedolion a’u plant hefyd.<\/p>\n

Yn y pen draw, rydym yn edrych ymlaen at droi ein canfyddiadau yn weithgareddau addysg gyhoeddus i gynyddu’r wybodaeth gywir am broblemau iechyd meddwl plant yn Nigeria a gwledydd eraill ag incwm isel a chanolog.<\/p>\n

 <\/p>\n

Dysgu mwy<\/strong><\/p>\n

Er mwyn helpu i wneud canfyddiadau’r ymchwil yn hygyrch i’r teuluoedd a gymerodd ran, fe wnaethon ni greu tri fideo byr yn esbonio’r astudiaeth a’i chanfyddiadau. Datblygwyd y fideos yn wreiddiol fel rhan o weithgaredd i rannu’r canlyniadau’n uniongyrchol \u00e2 theuluoedd a gymerodd ran ac maent bellach ar gael i’w gwylio ar YouTube:<\/p>\n