{"id":4430,"date":"2025-10-17T14:41:36","date_gmt":"2025-10-17T14:41:36","guid":{"rendered":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/wolfsonyoungpeople\/?p=4430"},"modified":"2025-10-17T14:41:36","modified_gmt":"2025-10-17T14:41:36","slug":"archwilio-profiadau-pobl-ifanc-ag-adhd","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/wolfsonyoungpeople\/cy\/archwilio-profiadau-pobl-ifanc-ag-adhd\/","title":{"rendered":"Archwilio profiadau pobl ifanc ag ADHD"},"content":{"rendered":"

Archwilio profiadau pobl ifanc ag ADHD <\/strong><\/p>\n

Yn y blog hwn, mae Tamara Williams, Cynorthwyydd Ymchwil yng Nghanolfan Wolfson, yn s\u00f4n am astudiaeth ddiweddar sy’n archwilio sut y gall anhwylder diffyg canolbwyntio a gorfywiogrwydd (ADHD) edrych yn wahanol mewn merched a menywod ifanc. Canolbwyntiodd yr astudiaeth ar glywed yn uniongyrchol gan oedolion ifanc \u00e2 phrofiad byw o ADHD. <\/em><\/p>\n

Gwella diagnosis o ADHD<\/em><\/strong><\/p>\n

Caiff mwy o fechgyn ddiagnosis o ADHD na merched. Pan fydd merched yn cael diagnosis o ADHD, mae’n aml yn hwyrach na bechgyn.<\/p>\n

Mae gwaith ymchwil blaenorol, gan gynnwys un arall \u00a0<\/a> hastudiaethau diweddar, wedi awgrymu y gallai diagnosis ADHD gael ei ohirio mewn merched o’i gymharu \u00e2 bechgyn. Gall hyn fod yn rhannol oherwydd bod ADHD yn edrych yn wahanol mewn merched a menywod a bechgyn a dynion. Datblygwyd y meini prawf y mae meddygon yn eu defnyddio i wneud diagnosis o ADHD yn wreiddiol yn seiliedig ar astudiaethau o fechgyn ifanc yn bennaf. Gall hyn ei gwneud hi’n anoddach adnabod ADHD mewn merched a menywod, gan arwain at oedi cyn cael diagnosis.<\/p>\n

Cam pwysig tuag at wella amseroldeb diagnosis yw cael gwell dealltwriaeth o sut olwg sydd ar ADHD ymhlith merched ifanc. Gall hyn helpu i nodi unrhyw anawsterau posibl sy’n gysylltiedig ag ADHD nad ydynt yn cael eu cynnwys yn llawn gan y meini prawf diagnostig. Mae angen astudiaethau ansoddol i archwilio’n fanwl brofiad bywyd menywod ifanc ag ADHD. Fodd bynnag, ychydig iawn o astudiaethau ansoddol sydd wedi archwilio ADHD o safbwynt merched a menywod.<\/p>\n

Yr hyn a ganfuwyd gan ein hastudiaeth<\/em><\/strong><\/p>\n

Mewn papur a gyhoeddwyd <\/a>yn ddiweddar \u00a0, gwnaethom archwilio sut roedd symptomau ADHD yn ymddangos mewn merched ifanc yn ystod plentyndod, gan fynd y tu hwnt i’r meini prawf diagnostig, a chynnwys unigolion amrywiol o ran rhywedd. Gwnaethom gyfweld \u00e2 12 oedolyn ifanc rhwng 18 a 25 oed (deg o fenywod a dau unigolyn anneuaidd, pob un wedi’i aseinio’n fenywod adeg eu geni) am eu profiadau o dyfu i fyny ag ADHD.<\/p>\n

Gwelsom fod cyfranogwyr wedi disgrifio llawer o symptomau sy’n cyd-fynd \u00e2’r meini prawf diagnostig safonol, ond gwnaethant hefyd rannu profiadau nad ydynt yn cael eu cydnabod yn y meini prawf hynny ar hyn o bryd. O’r cyfweliadau hyn, gwnaethom nodi pedwar prif thema:<\/p>\n

    \n
  1. Symptomau mewnoledig ac sy\u2019n canolbwyntio ar y gymdeithas <\/strong>\u2013 disgrifiodd y thema hon y gall symptomau ADHD mewn merched ymddangos yn gymdeithasol (fel colli trywydd meddyliau yn ystod sgwrs), peidio \u00e2 tharfu ar eraill (fel dwdlan yn ystod gwersi ysgol), a bod yn fewnoledig (fel teimladau mewnol o rwystredigaeth).<\/li>\n
  2. Effeithiau cymdeithasol <\/strong>\u2013 roedd y thema hon yn tynnu sylw at y ffaith bod symptomau ADHD mewn merched yn aml yn cael effaith negyddol ar eu perthnasoedd \u00e2 ffrindiau, aelodau o’r teulu ac athrawon.<\/li>\n
  3. Cuddio a digolledu<\/strong> \u2013 disgrifiodd y thema hon y gallai merched ag ADHD ddefnyddio gwahanol ymddygiadau neu strategaethau i guddio neu atal eu symptomau ADHD. Y cymhelliant dros hyn yn aml oedd ceisio ffitio i mewn gydag eraill. Fodd bynnag, disgrifiodd cyfranogwyr hefyd y gallai masgio gael canlyniadau negyddol, fel gorludded.<\/li>\n
  4. Pwysigrwydd cyd-destun <\/strong>\u2013 tynnodd y cyfranogwyr sylw at y ffaith y gall symptomau ADHD amrywio ar draws gwahanol amgylcheddau, fel y cartref a’r ysgol. Roedd symptomau’n dibynnu ar ba mor ddiogel a chefnogol yr oeddent yn teimlo, faint yr oeddent yn mwynhau rhywbeth, a pha mor swnllyd neu brysur oedd yr amgylchedd.<\/li>\n<\/ol>\n

    At ei gilydd, mae ein hastudiaeth yn awgrymu y gall cyflwyniad symptomau ADHD mewn merched fod yn llai gweladwy, yn fwy mewnol, ac wedi’i ddylanwadu’n gryf gan gyd-destun cymdeithasol. Dylai gwaith ymchwil yn y dyfodol ystyried a ddylid addasu asesiadau ADHD presennol i ystyried y ffactorau hyn. Gallai hyn gynorthwyo\u2019r gwaith o gydnabod a rhoi diagnosis cynharach o ADHD mewn plant a phobl ifanc, yn enwedig mewn merched.<\/p>\n

    Y camau nesaf<\/em><\/strong><\/p>\n

    Gan adeiladu ar yr astudiaeth hon ac fel rhan o brosiect ymchwil mwy, a ariennir gan Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru, mae’r t\u00eem ymchwil dan arweiniad Dr Joanna Martin ym Mhrifysgol Caerdydd yn datblygu adnodd asesu ADHD newydd sy’n gynhwysol o ran rhywedd. Gelwir yr adnodd newydd hwn yn Raddfa Rheoleiddio Ymddygiad, Emosiwn a Sylw (Behaviour, Emotion & Attention Regulation Scale<\/em> \u2013 BEARS) ac mae hefyd yn cynnwys atodiad masgio a chefnogi o’r enw’r Raddfa Ymddygiad, Emosiwn a Sylw \u2013 Masgio a Chefnogaeth (Behaviour, Emotion & Attention \u2013 Masking and Support Scale<\/em> \u2013 BEAMS).<\/p>\n

    Datblygwyd yr adnoddau newydd hyn ar y cyd \u00e2 phobl ifanc a rhieni a gofalwyr sydd \u00e2 phrofiad byw o ADHD yn ogystal \u00e2 gweithwyr proffesiynol fel staff addysgol a gofal iechyd sy’n gweithio gydag unigolion ag ADHD. Y nod yw i’r BEARS a’r BEAMS helpu i nodi anawsterau sy’n gysylltiedig ag ADHD yn gynnar, yn enwedig mewn plant nad yw eu symptomau o bosibl yn cyd-fynd \u00e2 disgwyliadau traddodiadol.<\/p>\n

    Rydym bellach wedi lansio astudiaeth newydd yn gwahodd rhieni a gofalwyr plant 9-11 oed (blynyddoedd 5 a 6 yn yr ysgol gynradd) yng Nghymru i gwblhau holiaduron BEARS a BEAMS. Mae gennym ddiddordeb mewn clywed gan rieni a gofalwyr plant ag ADHD a heb ADHD. Os oes gennych ddiddordeb mewn clywed mwy am ein hastudiaeth newydd a chymryd rhan, ewch i dudalen ein hastudiaeth<\/a>.<\/p>\n

    Hoffech ddysgu rhagor am ADHD?<\/strong><\/p>\n