Helo, Tamara Williams ydw i, Cynorthwyydd Ymchwil sy’n gweithio yn yr Is-adran Meddygaeth Seicolegol a’r Niwrowyddorau Clinigol ym Mhrifysgol Caerdydd. Ariennir fy r\u00f4l gan grant Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru a\u2019i nod yw gwella gwybodaeth, ymwybyddiaeth a diagnosis o ADHD ymhlith pobl ifanc, yn enwedig merched.<\/p>\n
Mae fy r\u00f4l yn gyffrous, rwy’n cael bod yn rhan o gynllunio, sefydlu a chynnal prosiectau ymchwil diddorol. Mae hefyd wedi rhoi\u2019r cyfle i mi ysgrifennu a chyhoeddi papurau ymchwil ar ganlyniadau\u2019r prosiectau hyn.<\/p>\n
Fy mhrif faes o ddiddordeb yw ADHD, a sut y gallwn wella ein gwybodaeth amdano i helpu i gynorthwyo ymarfer a pholisi clinigol.<\/p>\n
Cam pwysig tuag at wella diagnosis cynharach ac amserol yw cael gwell dealltwriaeth o sut olwg sydd ar ADHD mewn merched a menywod, a bechgyn a dynion, er mwyn nodi marcwyr penodol o ADHD mewn merched a menywod. Fodd bynnag, prin iawn yw\u2019r ymchwil ar hyn. Yn hytrach, mae\u2019r ffocws wedi bod ar archwilio\u2019r gwahaniaethau mewn symptomau cyffredinol.<\/p>\n
Yn ddiweddar cyhoeddais fy mhapur cyntaf erioed: ‘Adolygiad systematig ar lefel eitem o gyflwyniad ADHD mewn merched’<\/a>. Rwy\u2019n hynod falch o\u2019r papur gan mai hwn yw\u2019r papur adolygu cyntaf i edrych yn systematig ar wahaniaethau lefel eitem mewn symptomau ADHD rhwng merched a menywod, a bechgyn a dynion. Mae diagnosis ADHD yn aml yn cael ei roi yn gynharach, ac yn fwy cyffredin, ymysg bechgyn\/dynion o gymharu \u00e2 merched\/menywod.<\/p>\n Mae astudiaethau blaenorol sy’n edrych i weld a oes gwahaniaethau mewn ADHD ymhlith merched yn erbyn bechgyn neu fenywod yn erbyn dynion wedi edrych yn bennaf ar gyfanswm nifer y symptomau ADHD (18 symptom), ac nid ar y naw symptom unigol diffyg sylw a naw symptom gorfywiog-fyrbwyll.<\/p>\n Yn ein papur adolygu, roeddem am benderfynu a oedd unrhyw wahaniaethau mewn symptomau ADHD penodol. Ein nod oedd gweld a oes unrhyw symptomau sy’n arbennig o bwysig i gyflwyniad ADHD mewn merched a menywod.<\/p>\n I wneud hyn, buom yn chwilio chwe chronfa ddata ymchwil am astudiaethau a gyhoeddwyd yn flaenorol. Fe wnaethom ganolbwyntio ar astudiaethau a oedd yn cynnwys canlyniadau symptomau ADHD penodol, a sut mae ADHD yn effeithio ar fywyd bob dydd. Y cymariaethau yr oedd gennym ddiddordeb ynddynt oedd merched a bechgyn ag ADHD, menywod a dynion ag ADHD a menywod \u00e2 merched heb ADHD.<\/p>\n Daethpwyd o hyd i 13 astudiaeth berthnasol, er mai dim ond chwech o\u2019r rhain oedd yn cymharu symptomau ADHD ymhlith merched a menywod yn erbyn bechgyn a dynion. Dangosodd y canlyniadau fod merched ag ADHD yn ystod plentyndod yn fwy tebygol o ddangos rhai symptomau diffyg sylw, er enghraifft ‘yn methu \u00e2 chynnal sylw mewn tasgau’.<\/p>\n Ar y llaw arall, roedd bechgyn ag ADHD yn fwy tebygol o arddangos wyth o’r naw symptom gorfywiog-fyrbwyll, pob un ac eithrio ‘siarad yn ormodol’ nad oedd yn dangos unrhyw wahaniaeth.<\/p>\n Yn oedolion, roedd menywod ag ADHD yn fwy tebygol na dynion o adrodd eu bod yn profi’r symptomau ‘methu canolbwyntio’, ‘gweld hi\u2019n anodd trefnu tasgau’, ‘ateb yn fyrbwyll’ a ‘siarad yn ormodol’. Hefyd, wrth edrych ar effaith ADHD, roedd merched a menywod yn fwy tebygol o brofi effaith ADHD gartref na bechgyn a merched.<\/p>\n I grynhoi, cynhaliom astudiaeth sy’n awgrymu y gallai merched a menywod ag ADHD gyflwyno proffil symptomau ychydig yn wahanol na bechgyn a dynion ag ADHD.<\/p><\/blockquote>\n Prif gyfyngiad ein hymchwil yw mai dim ond 13 o astudiaethau a ddarparodd wybodaeth am symptomau ac anawsterau penodol. Dylai ymchwil yn y dyfodol archwilio\u2019n fanylach pa symptomau sydd fwyaf perthnasol i ferched a menywod ag ADHD, er mwyn helpu i adnabod a rhoi diagnosis o ADHD yn gynt.<\/p>\n Nod ymchwil pellach yw helpu i lunio offeryn asesu ADHD sy’n gynhwysol o ran rhywedd<\/strong><\/p>\n Nawr bod y papur hwn wedi’i gyhoeddi, ein cam nesaf yw cwblhau dwy astudiaeth ymchwil ansoddol barhaus sy’n anelu at ddeall ADHD benywaidd yn well yn ystod plentyndod. Yn yr astudiaethau hyn, buom yn siarad \u00e2 menywod ifanc ac oedolion anneuaidd ag ADHD, rhieni a gofalwyr, a gweithwyr gofal iechyd ac addysg proffesiynol sy’n gweithio gydag unigolion ag ADHD.<\/p>\n Bydd yr holl waith hwn yn bwydo i mewn i ddatblygiad offeryn asesu ADHD sy’n gynhwysol o ran rhywedd, sy’n anelu at nodi plant a allai elwa o asesiad ADHD, yn iau.<\/p>\n Yn gysylltiedig \u00e2 hyn, mae gennyf ddiddordeb mawr mewn masgio, sy’n atal symptomau ADHD yn ymwybodol neu’n anymwybodol i ymddangos yn fwy niwronodweddiadol, gan y gallai fod yn ffactor mewn oedi o ran cael diagnosis, yn enwedig ymhlith merched a menywod ifanc<\/a>.<\/p>\n Mae fy niddordeb mewn masgio wedi deillio o ganlyniadau ymchwil o’r grant Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru a siarad \u00e2 phobl ifanc sydd \u00e2 phrofiadau bywyd go iawn o ADHD, sydd wedi nodi pwysigrwydd masgio ar gyfer eu profiad o ADHD.<\/p>\nDysgwch mwy<\/h4>\n