Ymchwil agored, gwyddoniaeth agored, mynediad agored – beth bynnag yw\u2019r derminoleg, mae ymgyrch o fewn sector AU y DU i fod yn fwy \u2018agored\u2019. Nod agenda ymchwil agored yw:<\/p>\n
Dan arweiniad egwyddorion FAIR (hygyrch, adnabyddadwy, rhyngweithredol ac y gellir eu hailddefnyddio), mae\u2019r agenda ymchwil agored yn effeithio ar weithgareddau academyddion, o reoli data, cyhoeddi Mynediad Agored, protocolau a chofrestru rhagarweiniol, i CRediT a mwy.<\/p>\n
Mae\u2019r egwyddorion a\u2019r manteision, yn ogystal \u00e2\u2019r pryderon, y cyfyngiadau a\u2019r rhwystrau, wedi cael eu hystyried a\u2019u hastudio mewn llenyddiaeth sy\u2019n parhau i dyfu. Hyd yn hyn, mae\u2019r dystiolaeth yn awgrymu bod y treiddiad i\u2019r gwyddorau cymdeithasol yn araf o gymharu \u00e2\u2019r gwyddorau corfforol neu\u2019r gwyddorau \u2018caled\u2019.<\/p>\n
Yn fy ymdrechion i ddeall y diwylliant o amgylch ymchwil agored a\u2019r defnydd o arferion ymchwil agored, rwyf wedi cael fy llethu gan faint y wybodaeth sydd ar gael. Mae llu o adnoddau a llwyfannau sy\u2019n honni eu bod yn eich galluogi i \u2018fod yn agored\u2019. Gall y dewis eang a thameidiog o opsiynau adael rhywun mewn penbleth \u2013 pa gronfa ddata yw\u2019r gorau? Ble dylwn i roi fy mhrotocolau a\u2019m rhagargraffiadau, aros, alla i ragargraffu? Beth yw\u2019r rheolau, gan gyllidwyr, fy sefydliad, fy rhwydweithiau, fy nghydweithwyr, a\u2019r disgwyliadau gan gymunedau amrywiol o weithwyr? Beth sydd fwyaf defnyddiol neu effeithiol i mi?<\/p>\n
Cymerais ran mewn sesiynau \u2018Hyfforddi\u2019r Hyfforddwr Ymchwil Agored\u2019 (a arweiniwyd gan UKRN ac a gefnogwyd gan GW4) yn 2023 ac rwyf wedi datblygu ac arwain sesiynau i helpu ymchwilwyr i feddwl sut y gallant ymgysylltu ag ymchwil agored. Rhoddodd y sesiynau hyn gyflwyniad i\u2019r cysyniad ac amlygodd y dylanwadau sectorol sy\u2019n gyrru ymchwil agored (megis polis\u00efau cyllidwyr a chyhoeddwyr, a\u2019r REF). Darparwyd trosolwg o sut mae arferion ymchwil agored yn rhyngweithio \u00e2 gwahanol gamau o gylchred ymchwil.<\/p>\n
Mae ein gweithgaredd yn SPARK i hyrwyddo ymgysylltiad ag ymchwil agored wedi\u2019i integreiddio i raglen datblygu arweinyddiaeth diwylliant ymchwil IGNITE ym Mhrifysgol Caerdydd. Arweiniodd fi dri sesiwn ar ymchwil agored i tua 75 o aelodau staff ymchwil. Yn bwysicaf oll, darparodd IGNITE gyfle i ymgysylltu \u00e2 chyn- ac arweinwyr ymchwil y dyfodol a rhoi lle iddynt fyfyrio\u2019n feirniadol ar eu gweithredoedd a\u2019u gallu (neu eu parodrwydd) i ymgysylltu ag ymchwil agored. Roedd yn bwysig bod y sesiynau hyn yn cynnwys cyfranogwyr rhyngddisgyblaethol, gan alluogi myfyrio ar y gwahaniaethau disgyblaethol wrth fabwysiadu arferion ymchwil agored.<\/p>\n
Roedd hefyd yn gyfle i wneud hyn mewn ffordd greadigol ac arloesol. I\u2019r perwyl hwn, dewisais ddefnyddio g\u00eam \u2018Open Science Against Humanity\u2019 gan y GHOST Collective. Ar \u00f4l darparu cefndir i ymchwil agored a thrafodaethau bywiog am y manteision a\u2019r rhwystrau i ymgysylltu ag arferion agored, roedd y g\u00eam gardiau yn cynnig rhywfaint o ryddhad ysgafn ac anffurfiol, gan leihau rhwystrau i rannu ac ysgogi\u2019r cyfranogwyr i fyfyrio ar eu profiadau eu hunain. Cafodd y g\u00eam dderbyniad da, ac unwaith roedd y grwpiau yn gyfforddus \u00e2\u2019r g\u00eam, datblygodd sgyrsiau am eu profiadau, gyda llawer o chwerthin ar hyd y ffordd!<\/p>\n
Rwyf hefyd wedi darparu hyfforddiant i gydweithwyr ar draws SPARK ac rwyf wedi gwneud y deunyddiau hyn ar gael ar Figshare (cronfa agored). Gallai\u2019r rhain fod yn ddefnyddiol i wyddonwyr cymdeithasol sy\u2019n mentro i fyd gwyddoniaeth agored ac ymchwil agored. Ewch i\u2019w gweld a myfyriwch ar ba mor agored ydych chi, neu ba mor agored y gallech fod!<\/p>\n
Ar yr un pryd \u00e2\u2019r ymgyrch am fwy o agored, mae\u2019r pwyslais ar atebion rhyngddisgyblaethol i faterion cymdeithasol drwy ymchwil gymhwysol yn y gwyddorau cymdeithasol yn creu pwysau pellach i ymgysylltu ag arferion agored, deall iaith ac arferion disgyblaethau eraill, cynyddu ein cyrhaeddiad a thyfu ein rhwydweithiau, a chael effaith. Nid yw hyn yn dasg hawdd, gan fod gan academyddion wybodaeth arbenigol iawn, iaith arbenigol, arferion, ymddygiadau a diwylliannau arbenigol sydd wedi datblygu dros flynyddoedd, degawdau, neu hyd yn oed canrifoedd. Ni allwn wybod popeth; mae\u2019n ymwneud \u00e2 defnyddio\u2019r hyn a wyddom i ddatblygu gwybodaeth a chymdeithas, helpu eraill ar hyd y ffordd, darparu safbwyntiau a dealltwriaethau newydd, a galluogi newid.<\/p>\n
O fewn SPARK, ein nod yw cefnogi\u2019r rhai yn yr adeilad i fod yn greadigol, cydweithredol ac yn effeithiol, datblygu cysylltiadau cryfach a chreu diwylliant ymchwil agored cadarnhaol. Mae rhannu fy nealltwriaeth a\u2019m profiadau o ymgysylltu ag agenda ymchwil agored wedi fy ngalluogi i ehangu fy rhwydweithiau a dechrau meddwl mewn ffyrdd gwahanol. Rwy\u2019n gobeithio y bydd yr adnoddau a\u2019r dolenni\u2019n rhoi bwyd i chi feddwl, ac os oes gennych unrhyw gwestiynau, os hoffech gymorth i drefnu digwyddiadau, neu os hoffech sgwrs, mae croeso i chi gysylltu \u00e2 mi \u2013 mae fy nrws (er nad oes gennyf un yn gorfforol) bob amser ar agor!<\/p>\n
Gan Katy Huxley: Cymrawd Ymchwil SPARK<\/p>\n