{"id":772,"date":"2016-10-13T15:58:26","date_gmt":"2016-10-13T15:58:26","guid":{"rendered":"http:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/cy\/?p=772"},"modified":"2016-10-18T08:07:51","modified_gmt":"2016-10-18T08:07:51","slug":"anhwylder-straen-wedi-trawma-gwaith-lludded-ac-argyfyngau-ysbrydol-ym-maes-iechyd-a-gofal-cymdeithasol","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/cy\/anhwylder-straen-wedi-trawma-gwaith-lludded-ac-argyfyngau-ysbrydol-ym-maes-iechyd-a-gofal-cymdeithasol\/","title":{"rendered":"Anhwylder straen wedi trawma, gwaith, lludded ac argyfyngau ysbrydol ym maes iechyd a gofal cymdeithasol"},"content":{"rendered":"

Mae anhwylder straen wedi trawma (PTSD) bellach yn gyflwr adnabyddus sy\u2019n cael ei adnabod wrth nifer o ffactorau allweddol gan gynnwys: presenoldeb un neu ragor o ddigwyddiadau a achosodd straen neu rai trawmatig; \u00f4l-fflachiau i’r digwyddiad; meddyliau ymwthiol, yn aml gyda delweddau neu seiniau; gofid a gorbryder; datgysylltu neu ymddygiad osgoi arall.<\/p>\n

Gall y cyflwr hwn o gynnwrf mawr arwain at symptomau anallu, megis ymosodiadau panig; ymddygiad ymosodol neu or-sensitif; tarfu ar batrymau cysgu oherwydd myfyrio a\/neu hunllefau, a, heb fod yn syndod, diffyg canolbwyntio.<\/p>\n

Mae gan ddarlun mor gymhleth effaith bellgyrhaeddol ar allu’r unigolyn i weithredu mewn gweithgareddau bob dydd; mae strategaethau i gynorthwyo hyn yn cynnwys amrywiaeth gynhwysfawr o ddulliau sy\u2019n rhoi\u2019r person yn y canol, gan gynnwys therap\u00efau ymddygiadol gwybyddol, hypnosis, meithrin gwytnwch personol a chryfhau rhwydweithiau perthnasoedd.<\/p>\n

Yn ddiddorol, er bod llawer o’r ymchwil sy\u2019n ymwneud \u00e2 PTSD yn tynnu sylw at ddigwyddiadau trawmatig penodol fel y ffactor achosol, mae astudiaeth gan Mealer et al<\/em><\/a> yn nodi sut gall PTSD mewn gweithwyr iechyd ddod i’r amlwg o ganlyniad i ddigwyddiadau beunyddiol dro ar \u00f4l tro, fel ymdrin \u00e2 marwolaeth a marw, gormod o ofynion seicolegol a theimladau o ddiymadferthedd. Yn hollbwysig, nododd yr astudiaeth hefyd yn y cyd-destun hwn, fod diagnosis o PTSD bob amser yn digwydd yr un pryd \u00e2 lludded, wedi\u2019i amlygu gan flinder seicolegol llwyr a dadbersonoli. Pan oedd y rhain i\u2019w cael ar yr un pryd, amlygodd y ddau ddiagnosis hwn lefelau sylweddol is o ymddiriedaeth mewn cydweithwyr a chleifion\/cleientiaid, a lefelau uwch o symptomau seicolegol a nam ar allu swyddogaethol o ran perfformiad yn y gwaith a gartref o\u2019i gymharu \u00e2\u2019r unigolion hynny sy’n dioddef o ludded yn unig.<\/p>\n

Wrth gwrs, mae’r ffactorau hyn yn effeithio nid yn unig ar iechyd a lles y gweithiwr unigol ac effeithiolrwydd y canlyniadau ar gyfer y sefydliad sy’n cyflogi, ond hefyd y gallu i weithio’n effeithiol gydag eraill ac i gynnal yr egni ymarferol ac emosiynol sydd ei angen i ofalu am gleifion\/cleientiaid yn effeithiol. Daw hyn i\u2019r amlwg yn benodol yn yr anallu i ddangos tosturi ac i roi o\u2019r hunan yn ystyrlon. Mae hyn oherwydd nad dimensiynau corfforol, emosiynol a seicolegol lles yr unigolyn yn unig yr amherir arnynt, ond hefyd yr ochr ysbrydol, gan adlewyrchu methiant yn elfennau craidd hanfod dirfodol y person, neu ei \u2018fodolaeth\u2019 ac felly ei allu i gysylltu\u2019n ystyrlon \u00e2\u2019i hun neu ag eraill.<\/p>\n

O ran gweithwyr gofal iechyd, mae hon yn golled nodedig mewn amgylchedd sy’n awr yn gofyn am y gallu i fod yn ofalgar ac yn dosturiol fel sgiliau cyn <\/em>gweithio yn y sector iechyd a gofal cymdeithasol ac sy\u2019n hyrwyddo defnydd emosiynol o\u2019r hunan yn rhan o\u2019r ymwneud therapiwtig.<\/p>\n

Mae mynd i’r afael \u00e2 hyn yn gofyn am ymagwedd bragmatig sydd nid yn unig yn ei gwneud hi\u2019n ofynnol i sefydliad gefnogi gweithiwr unigol yn seicolegol, yn emosiynol ac yn gorfforol, ond hefyd yn ysbrydol; dim ond drwy weithio gyda\u2019r dimensiwn hwn ar y natur ddynol sy\u2019n aml yn cael ei anwybyddu y gall sefydliadau iechyd a gofal cymdeithasol obeithio cefnogi eu staff i ymarfer gofal iach a thosturiol am eraill.<\/p>\n

Wrth gwrs, nid yw hyn yn hawdd ac mae\u2019n ei gwneud hi\u2019n ofynnol i\u2019r sefydliadau hyn fynd i\u2019r afael \u00e2 gwraidd y broblem, sy\u2019n cynnwys \u2018model salwch’ sy’n eu galluogi\u2019n anuniongyrchol i roi\u2019r bai am y PTSD (a\u2019r lludded) yn gadarn yng ngh\u00f4l y cyflogai, yn hytrach na\u2019i fod yn ganlyniad pwysau a chyd-destun diwylliannol y gweithle. Mae mynd i’r afael \u00e2 hyn yn golygu bod angen ailgyfeirio gwerthoedd, systemau ac arferion y sefydliad ar y lefel fwyaf sylfaenol er mwyn symud o gyfeiriadedd at berfformiad i un mwy gofalgar a tosturiol; mae hyn, yn ei dro, yn gofyn am strwythur cymdeithasol a gwleidyddol, a chyhoedd a fydd yn ei gefnogi. Wedyn yn unig y gallwn roi sylw i broblem gynyddol straen, lludded a PSTD yn y gweithle iechyd a gofal cymdeithasol.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Mae anhwylder straen wedi trawma (PTSD) bellach yn gyflwr adnabyddus sy\u2019n cael ei adnabod wrth nifer o ffactorau allweddol gan gynnwys: presenoldeb un neu ragor o ddigwyddiadau a achosodd straen […]","protected":false},"author":1100,"featured_media":770,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[137,30],"tags":[],"class_list":["post-772","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-anhwylder-straen-wedi-trawma","category-iechyd-meddwl-oedolion"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p7swiU-cs","jetpack-related-posts":[{"id":766,"url":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/cy\/menywod-yn-debygol-o-gael-anhwylderau-iechyd-meddwl-cyffredin\/","url_meta":{"origin":772,"position":0},"title":"Menywod yn debygol o gael anhwylderau iechyd meddwl cyffredin","author":"Dr Nicola Evans","date":"10 October 2016","format":false,"excerpt":"Fel nyrs iechyd meddwl sy'n teimlo'n gryf ynghylch iechyd a lles pobl ifanc, trist iawn oedd darllen am y perygl cynyddol i fenywod ifanc yn \u00f4l Arolwg Morbidrwydd Seiciatrig 2014 Iechyd Meddwl a Lles yn Lloegr. Dyma'r pedwerydd Arolwg Morbidrwydd Seiciatrig Oedolion (APMS) sydd wedi'i gynnal i weld faint o\u2026","rel":"","context":"In "Iechyd meddwl oedolion"","block_context":{"text":"Iechyd meddwl oedolion","link":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/cy\/category\/iechyd-meddwl-oedolion\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-content\/uploads\/sites\/502\/2016\/10\/Young-women-at-risk.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-content\/uploads\/sites\/502\/2016\/10\/Young-women-at-risk.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-content\/uploads\/sites\/502\/2016\/10\/Young-women-at-risk.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-content\/uploads\/sites\/502\/2016\/10\/Young-women-at-risk.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":1645,"url":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/cy\/deng-mlynedd-o-gymdeithas-niwrowyddoniaeth-ol-raddedig-caerdydd\/","url_meta":{"origin":772,"position":1},"title":"Deng Mlynedd o Gymdeithas Niwrowyddoniaeth \u00d4l-raddedig Caerdydd","author":"Alison Tobin","date":"6 March 2019","format":false,"excerpt":"Ysgrifennwyd gan Bwyllgor PCNS Arweinir Cymdeithas Niwrowyddoniaeth \u00d4l-raddedig Caerdydd (PCNS) gan fyfyrwyr a chaiff ei ariannu gan y Sefydliad Niwrowyddoniaeth ac Iechyd Meddwl (NMHRI). Ein nod yw dod ag ymchwilwyr ym Mhrifysgol Caerdydd sydd ar ddechrau eu gyrfa ac sydd \u00e2 diddordeb mewn iechyd meddwl a niwrowyddoniaeth at ei gilydd,\u2026","rel":"","context":"In "Adult mental health"","block_context":{"text":"Adult mental health","link":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/category\/adult-mental-health\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-content\/uploads\/sites\/502\/2019\/02\/Committee-Photo.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-content\/uploads\/sites\/502\/2019\/02\/Committee-Photo.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-content\/uploads\/sites\/502\/2019\/02\/Committee-Photo.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-content\/uploads\/sites\/502\/2019\/02\/Committee-Photo.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-content\/uploads\/sites\/502\/2019\/02\/Committee-Photo.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x"},"classes":[]},{"id":733,"url":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/cy\/pam-rydym-yn-defnyddio-anifeiliaid-ym-maes-ymchwil-iechyd-meddwl\/","url_meta":{"origin":772,"position":2},"title":"Pam rydym yn defnyddio anifeiliaid ym maes ymchwil iechyd meddwl","author":"Dr William Davies","date":"5 October 2016","format":false,"excerpt":"Y problemau wrth astudio anhwylderau seiciatrig Mae deall y rhesymau dros gyflyrau iechyd meddwl, a deall sut i'w datrys, yn faes anodd. Mae dau brif reswm am hyn: yn gyntaf, ceir cryn amrywiaeth o fewn cleifion o ran eu symptomau, eu ffordd o fyw, eu harferion cymryd meddyginiaethau, a'u hamgylchiadau\u2026","rel":"","context":"In "Iechyd meddwl oedolion"","block_context":{"text":"Iechyd meddwl oedolion","link":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/cy\/category\/iechyd-meddwl-oedolion\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-content\/uploads\/sites\/502\/2016\/10\/Mouse-in-lab.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-content\/uploads\/sites\/502\/2016\/10\/Mouse-in-lab.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-content\/uploads\/sites\/502\/2016\/10\/Mouse-in-lab.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-content\/uploads\/sites\/502\/2016\/10\/Mouse-in-lab.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-content\/uploads\/sites\/502\/2016\/10\/Mouse-in-lab.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-content\/uploads\/sites\/502\/2016\/10\/Mouse-in-lab.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":1670,"url":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/cy\/nyrsio-iechyd-meddwl-fel-dewis-gyrfaol-ben-hannigan-nicola-evans\/","url_meta":{"origin":772,"position":3},"title":"Nyrsio iechyd meddwl fel dewis gyrfaol – Ben Hannigan & Nicola Evans","author":"Alison Tobin","date":"29 April 2019","format":false,"excerpt":"Sut i ddisgrifio\u2019r hyn y mae nyrsys iechyd meddwl yn ei wneud? Dyna gwestiwn heriol, ac un fu\u2019n sail i adolygiad diweddar o waith nyrsys iechyd meddwl graddedig a chofrestredig, Chwarae Ein Rhan. Amlinellodd hyn y ddadl dros waith nyrsys sy\u2019n canolbwyntio ar unigolion, ac sy\u2019n cynnwys rhoi gofal wyneb\u2026","rel":"","context":"In "Adult mental health"","block_context":{"text":"Adult mental health","link":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/category\/adult-mental-health\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-content\/uploads\/sites\/502\/2017\/10\/mental-1831391_1280.png?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-content\/uploads\/sites\/502\/2017\/10\/mental-1831391_1280.png?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-content\/uploads\/sites\/502\/2017\/10\/mental-1831391_1280.png?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-content\/uploads\/sites\/502\/2017\/10\/mental-1831391_1280.png?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-content\/uploads\/sites\/502\/2017\/10\/mental-1831391_1280.png?resize=1050%2C600&ssl=1 3x"},"classes":[]},{"id":1141,"url":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/cy\/straen-ym-mlynyddoedd-cynnar-eich-bywyd-yr-effaith-ar-salwch-meddwl\/","url_meta":{"origin":772,"position":4},"title":"Straen ym mlynyddoedd cynnar eich bywyd – yr effaith ar salwch meddwl","author":"Anna Moon","date":"25 April 2017","format":false,"excerpt":"Rydych chi o dan fygythiad. Mae eich ymennydd yn ymateb ar unwaith. Fel rhedwr ar ddechrau ras, mae'n deffro fel pe bai'r bygythiad gan saethiad gwn. Yr hypothalamws sy'n dechrau'r gwaith, gan anfon cemegau at y chwarren bit\u1e85idol. Mae'r hormonau o'r chwarren bit\u1e85idol yn llifo i ail chwarren, sef y\u2026","rel":"","context":"In "Diagnosis, triniaethau a lles"","block_context":{"text":"Diagnosis, triniaethau a lles","link":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/cy\/category\/diagnosis-triniaethau-a-lles\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-content\/uploads\/sites\/502\/2017\/04\/Hippocampus-e1493122411538.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-content\/uploads\/sites\/502\/2017\/04\/Hippocampus-e1493122411538.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-content\/uploads\/sites\/502\/2017\/04\/Hippocampus-e1493122411538.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-content\/uploads\/sites\/502\/2017\/04\/Hippocampus-e1493122411538.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":1040,"url":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/cy\/mae-anhwylderau-bwytan-broblem-i-rai-o-bob-oed\/","url_meta":{"origin":772,"position":5},"title":"Mae Anhwylderau Bwyta\u2019n broblem i rai o bob oed","author":"Anne-Marie Evans","date":"22 February 2017","format":false,"excerpt":"Gan\u00a0Anne-Marie Bollen ac Alison Seymour Mae\u2019r term 'anhwylderau bwyta' yw enw generig am amrywiaeth o ymddygiadau bwyta arwyddoc\u00e2d clinigol sy\u2019n cael eu dosbarthu fel arfer o dan y system Llawlyfr Diagnostig ac Ystadegol (Diagnostic and Statistical Manual, DSM) (Palmer 2014). Mae dosbarthiad y DSM yn diffinio'r categor\u00efau anhwylder bwyta mwyaf\u2026","rel":"","context":"In "Iechyd meddwl oedolion"","block_context":{"text":"Iechyd meddwl oedolion","link":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/cy\/category\/iechyd-meddwl-oedolion\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-content\/uploads\/sites\/502\/2017\/02\/iStock-182845278.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-content\/uploads\/sites\/502\/2017\/02\/iStock-182845278.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-content\/uploads\/sites\/502\/2017\/02\/iStock-182845278.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-content\/uploads\/sites\/502\/2017\/02\/iStock-182845278.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-content\/uploads\/sites\/502\/2017\/02\/iStock-182845278.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-content\/uploads\/sites\/502\/2017\/02\/iStock-182845278.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]}],"meta_box":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-content\/uploads\/sites\/502\/2016\/10\/PTSD.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/772","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1100"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=772"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/772\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":773,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/772\/revisions\/773"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-json\/wp\/v2\/media\/770"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=772"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=772"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=772"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}