{"id":556,"date":"2016-07-09T14:05:37","date_gmt":"2016-07-09T14:05:37","guid":{"rendered":"http:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/cy\/?p=556"},"modified":"2016-07-11T09:27:57","modified_gmt":"2016-07-11T09:27:57","slug":"iechyd-meddwl-anableddau-dysgu-a-gofal-cymdeithasol-gwarchod-hawliau-dynol-yn-y-cyfnod-argyfyngus-o-doriadau-llym-sydd-ohoni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/mental-health\/cy\/iechyd-meddwl-anableddau-dysgu-a-gofal-cymdeithasol-gwarchod-hawliau-dynol-yn-y-cyfnod-argyfyngus-o-doriadau-llym-sydd-ohoni\/","title":{"rendered":"Iechyd meddwl, anableddau dysgu a gofal cymdeithasol: gwarchod hawliau dynol yn y cyfnod argyfyngus o doriadau llym sydd ohoni"},"content":{"rendered":"

Trefnwyd y gynhadledd hon, a gynhaliwyd yng Nghaerdydd ar 24 Mehefin, ar y cyd rhwng y Ganolfan Cyfraith Iechyd a Gofal Cymdeithasol a Hafal<\/a>, prif elusen Cymru ar gyfer pobl \u00e2 salwch meddwl difrifol a’u gofalwyr.<\/p>\n

Y nod oedd dod \u00e2 defnyddwyr y gwasanaeth, gofalwyr, llunwyr polis\u00efau, ymarferwyr ym maes iechyd a gofal cymdeithasol, cyfreithwyr ac academyddion oll ynghyd i drafod yr amgylchedd presennol ar gyfer pobl sy’n ceisio cael cymorth gyda gofal cymdeithasol ac iechyd meddwl.<\/p>\n

Mae’r gyfraith yng Nghymru’n gwyro’n raddol oddi wrth y gyfraith yn Lloegr, ac mae galw cynyddol am gyfleoedd i rannu gwybodaeth a safbwyntiau ynghylch yr hawl i dderbyn cymorth a sut gellir arddel yr hawl honno. Mae Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014 a Mesur Iechyd Meddwl (Cymru) 2010 wedi trawsnewid cyfraith a pholisi.<\/p>\n

Sonnir yma am rai o’r materion a ddaeth i’r amlwg yn ystod y digwyddiad. Drannoeth i ganlyniad refferendwm yr UE oedd hi, felly roedd yr awyrgylch wrth i ni ddechrau braidd yn dawedog. Serch hynny, waeth beth a ddaw yn y dyfodol, bydd egwyddorion sylfaenol rhyngwladol confensiynau ar hawliau dynol y Cenhedloedd Unedig ac Ewrop wrth wraidd y gyfraith yng Nghymru o hyd.<\/p>\n

Cadeiriwyd y gynhadledd gan Richard Jones, Athro er Anrhydedd yn Ysgol y Gyfraith a Gwleidyddiaeth, ac awdur gweithiau ymarferol uchel eu hawdurdod, Llawlyfr y Ddeddf Iechyd Meddwl<\/a> a Llawlyfr y Ddeddf Galluedd Meddyliol<\/a>. Dechreuodd y digwyddiad drwy bwysleisio’r anawsterau sy’n wynebu gweithwyr proffesiynol a’r cyhoedd o ran cael gafael ar y gyfraith ym maes iechyd a gofal cymdeithasol, gan nad ydyw wedi’i chyhoeddi yn ei fformat cyfredol, dim ond ar gronfeydd data cyfreithiol drud. Croesawodd y cyfleoedd y byddai’r gynhadledd hon yn eu cynnig i ystyried yr hawl i gael gwasanaethau.<\/p>\n

Roedd y sesiwn gyntaf am y gwasanaethau cefnogi iechyd meddwl a lles emosiynol plant a phobl ifanc. Mae’r pwnc hwn wedi cael cryn sylw cyhoeddus yn yr wythnosau diwethaf. Er enghraifft, daeth i’r amlwg yn yr adolygiad ymchwil ‘Cyfleoedd Wedi Eu Colli’ gan y Ganolfan Iechyd Meddwl<\/a> fod plant yn aros deng mlynedd ar gyfartaledd rhwng dechrau cael anawsterau a chael triniaeth, ac na roddwyd cymorth o gwbl i dri chwarter y rhieni \u00e2’i geisiodd.<\/p>\n

Yn gynharach eleni, dywedodd Pwyllgor Seneddol yn Lloegr fod plant o dan ofal<\/a> yn cael eu trin yn arbennig o wael gan y Gwasanaethau Iechyd Meddwl Plant a Phobl Ifanc (CAMHS), er gwaethaf y cyfraddau uchel o anhwylder meddyliol yn y gr\u0175p hwnnw.<\/p>\n

Yng Nghymru, mae’r problemau hyn yn hysbys ac maent wedi arwain at sefydlu rhaglen ‘Gyda’n Gilydd ar gyfer Plant a Phobl Ifanc’ (T4CYP)<\/a>, rhaglen gwella gwasanaeth aml-asiantaeth sy’n gweithio ar ffyrdd o ail-lunio, ailfodelu ac ailffocysu gwasanaethau iechyd meddwl ac emosiynol a ddarperir ar gyfer plant a phobl ifanc.<\/p>\n

Roedd y siaradwyr a gymerodd ran yn y sesiwn yn cynnwys yr ymgyrchydd iechyd meddwl, Mair Elliott; Jane Williams o Brifysgol Abertawe; a Camilla Parker a Julie Doughty o Brifysgol Caerdydd. Mae Mair yn ymddiriedolwr ar gyfer Hafal<\/a> ac yn gyd-awdur yr adroddiad Gwneud Synnwyr<\/a>, sef ymateb gan bobl ifanc i Gyda’n Gilydd ar gyfer Plant a Phobl Ifanc. Mae wedi bod yn rhoi tystiolaeth ac yn gweithio gyda Llywodraeth Cymru ers 2012 yn nodi beth sydd angen ei wella yn y gwasanaethau ar gyfer pobl ifanc.<\/p>\n

Tynnodd sylw at y gwariant cyfrannol isel ar y Gwasanaethau Iechyd Meddwl Plant a Phobl Ifanc, er mai yn ystod eu plentyndod mae problemau llawer o bobl yn dechrau, a’r diffyg data ar p’un ai yw byrddau iechyd lleol yn gwneud beth sy’n ofynnol ohonynt. Mae’r adroddiad Gwneud Synnwyr<\/em> yn nodi mai gwraidd y broblem yw bod unigolion wedi cael eu cyfeirio fwy nag unwaith at y Gwasanaethau Iechyd Meddwl Plant a Phobl Ifanc rhwng 2010 a 2014, er nad y gwasanaethau arbenigol hynny sy’n addas i’r plant bob tro. Mae argymhellion yr adroddiad yn cynnwys:<\/p>\n