Adeiladau'r campws, Pobl

Sbâr y dychymyg

default
default

Gwnaeth fideo drôn recordio pa mor drawiadol yw adeilad sbarc | spark yn ddiweddar – a fydd yn gartref i ymchwilwyr gwyddorau cymdeithasol rhyngddisgyblaethol, myfyrwyr ac amrywiaeth o bartneriaid allanol. Yma, mae’r Rhag Is-ganghellor, sef yr Athro Damian Walford Davies, yn mynd y tu hwnt i’r deunydd i ddychmygu cerdded drwy’r adeilad wedi’i gwblhau a phrofiad cwrdd ag asedau pwysicaf sbarc adeilad sbarc | spark wrth iddo fynd i gyfarfod yn y bore . . .

Wrth gamu tu mewn – ar unwaith – mae’r golau a’r gofod yn drawiadol i mi. Wrth i mi fynd drwy’r drysau dwbl i’r cyntedd â waliau gwydr, mae golau’r haul yn taflu goleuni ar y fynedfa bwa i ofod y digwyddiad – agora ar gyfer caeau a chyflwyniadau ar syniadau yfory o’n hadnodd gorau: pobl.

Yn eistedd y tu fewn ar giwbiau eistedd hyblyg, mae tri myfyriwr yn sgwrsio. Mae gwyddonydd cymdeithasol, meddyg a daearyddwr cymdeithasol yn cynllunio beth fydd yn dod yn fusnes newydd llwyddiannus iawn a fydd yn helpu rheolwyr gwasanaeth iechyd i ragweld galw.

Rwyf yn mynd o gwmpas wal grwm gofod y digwyddiad aml-ddefnydd hwn. Dim ond yr wythnos ddiwethaf, gwnaeth gwyddonwyr cymdeithasol blaenllaw Ewrop gyfnewid syniadau yma; yfory, bydd plant ysgol yn datglymu peli o linyn mewn her hacathon. Y bobl ddylanwadol ar gyfer y dyfodol.

Sgyrsiau’n creu awyrgylch cyffrous yn y gofod cynllun agored sy’n cynnal tîm sbarc | spark, cydweithwyr o Wasanaethau Ymchwil ac Arloesedd, cydweithwyr yn y brifysgol yn wynebu’n allanol ac ymwelwyr a chynghorwyr yn defnyddio desgiau dros dro. Mae arogl coffi da yn fy nenu i gael cwpan cyntaf y dydd. Ymchwil yw’r flaenoriaeth; mae coffi hefyd yn allweddol. Rwy’n ymuno â’r ciw yn y caffi croesawgar ac yn cymryd sedd yn gyflym, gan ddarllen ebyst. Erbyn amser cinio, bydd mwy na 100 o brydau wedi cael eu gweini o greadigaethau ein harlwywyr annibynnol lleol.

Cydweithwyr: pobman mae pawb yn rhan o sgwrs greadigol ddwys. Mae ymchwilydd o’r Ganolfan Polisi Cyhoeddus Cymru yn clodfori ffrind o Y Lab – Labordy Arloesedd Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru. Yn yr amser mae’n cymryd i giwio, maen nhw’n braslunio syniad. Munudau’n ddiweddarach – dros gêm o dennis bwrdd yn yr Ystafell Weithgareddau (mae’r ddau’n chwaraewr anhygoel) – maen nhw’n llunio gweledigaeth ar gyfer cais mawr am gyllid a fydd yn arwain at grŵp ymchwil yn y DU a fydd yn newid polisïau mewn llai na tair blynedd.

Wrth fynd yn ôl i’r oculus gwych – grisiau agored a cherfluniol yr adeilad sy’n cysylltu chwe llawr drwy wagle ogwyddol – rwy’n cael fy nghroesawu gan gydweithiwr sy’n fy arwain at y Ganolfan Ail-greu o gwmpas y gornel. Y tu mewn, mae argraffydd 3D masnachol, sydd newydd ei sefydlu, wedi’i amgylchynu gan westeion a wahoddwyd, i gyd wedi’u syfrdanu gan yr hyn yr oeddent yn ei weld. Yn hwyrach y bore ‘ma, byddan nhw’n arbrofi gydag ail-greu ac ail-ddefnyddio eu hunain, gan helpu dynoliaeth i dorri ei arferion gwastraffus. Ymhen blwyddyn, bydd un o’r gwesteion hynny yn dod â phartner busnes newydd mawr. Bydd menter economi gylchol newydd yn cael ei chreu.

Mae fy ffôn yn crynu. Caiff meddyliau am y dyfodol eu disodli gan y teithiau ymarferol, presennol a fydd yn fy nghymryd i fy nghyfarfod ar y llawr uchaf. Wedi’u dylunio i alluogi awyrgylch dymunol ar gyfer

The Oculus staircase

ymgysylltiadau a chydweithrediadau, mae llygad yr oculus sy’n gweld popeth yn cynnwys grisiau sy’n creu mannau creadigol ar bob lefel.

Mae blwyddyn wedi bod ers i sbarc | spark agor, ac rwyf wedi archwilio pob cyfuchlin yr adeilad, o’r glasbrint i’r strwythur terfynol, ond yr hyn sy’n fy rhyfeddu fwyaf o hyd yw cryfderau unigol a chyfunol ymchwil ar y cyd y gwyddorau cymdeithasol a gynhelir yn y gofod hwn ar ffurf 11 o gwmnïau arloesol sy’n sbarduno gwybodaeth, amharu ar uniongrededd ac sy’n ceisio synergeddau newydd lle i ddechrau roedd yn ymddangos fel nad oedd dim ar gael. Wrth i mi gyrraedd y llawr cyntaf, mae ymchwilwyr ar waith mewn mannau hamdden, mewn ystafelloedd seminar ac yn y Llyfrgell Polisi – mae’r archif hynny a rennir o wybodaeth grŵp wedi’i gatalogio i sbarduno prosiectau yn y dyfodol.

I fyny eto i’r ail lawr, yna’r trydydd llawr, lle mae canolfannau ymchwil a’u partneriaid wedi’u lleoli. Rwy’n clywed pytiau bychain o sgyrsiau llond llaw o fyfyrwyr israddedig ac ymchwilwyr doethuriaethol sy’n cerdded ar hyd y landin. Maen nhw ar leoliadau, neu sy’n cymryd rhan fawr ym mhrosiectau ein canolfan ymchwil. Mae’n fy atgoffa i ba raddau mae’r ymchwil sy’n cael ei sbarduno yn yr adeilad hwn yn llywio cwricwlwm y brifysgol a faint mae’n datgymalu’r tuedd rhy hawdd i fyw a gweithio mewn seilo. Nid yw’r adeilad hwn yn creu awyrgylch o’r fath.

Ar y plac uwchben y drws i fy chwith mae’r geiriau ‘Hwb Data Diogel’. Mae nodweddion arbenigol o’r fath ym mhob rhan yr adeilad – y cyfleuster data hwn, labordy ymddygiad, labordy delweddau, labordai gwlyb y gellir eu rhentu – yn rhoi adnoddau newydd i ymchwilwyr y gwyddorau cymdeithasol lywio polisïau. Er gwaethaf eu manylion o’r radd flaenaf, nid yw’r rhain yn gelloedd cwbl seiliedig ar gyfer gwyddonwyr sy’n edrych yn fewnol; maen nhw’n llwybrau i ymgysylltu a thrawsnewid cymdeithas.

Cydleoli sy’n allweddol ar gyfer meithrin syniadau newydd sbon. Rwy’n cyrraedd llwyfan eang y pedwerydd llawr. Mae’r gofod hwn yn ganolog i ddiben ein menter, gan ddarparu unedau y gellir eu rhentu i bartneriaid allanol. Rwy’n chwifio at ddau o’r timau mwyaf diweddar. Maen nhw wedi bwrw ati’n syth.

sbarc | spark cross-section

Rwy’n cymryd munud i feddwl ac yn edrych drwy ffasâd gwydr balconi’r pedwerydd llawr. Mor uchel â hyn, rydych yn dechrau mwynhau golygfeydd braf o’r ddinas sydd wedi adeiladu partneriaethau am fwy na chanrif. Wrth i lefel haul y bore godi, mae calon yr adeilad yn dechrau curo: mae entrepreneuriaid yn gwneud cyflwyniadau mewn ystafelloedd seminar ac mae cwmnïau newydd myfyrwyr yn ffonio cydweithwyr drwy Zoom (cymynrodd o ddiwrnodau heriol Covid-19 – bellach yn y gorffennol, diolch byth). Mae hwn yn adeilad lle mae gwahaniaeth a luniwyd yn ddogmatig rhwng cydweithwyr yn y brifysgol a phartneriaid allanol yn diflannu.

O’r diwedd, rwy’n cyrraedd yr ystafell gyfarfod uchel ar y chweched llawr – nid yw’n fan hierarchaidd ond mae’n siambr eco deniadol. Mae Caerdydd i’w weld yn ei gyfanrwydd. Gyda rheolwr y rhaglen, Sally O’Connor, dringais y craen unwaith a oedd yn gosod y gwydr hwn yn ei le. Yn bersonol, yn wahanol i Sally, nid oeddwn i’n mwynhau mynd i fannau uchel yn gwisgo het galed. Wrth y drws, mae cyfarwyddwr un o’n sefydliadau partner allanol yn fy nghyfarch yn llawen. Rydym yn edrych allan ar y ddinas. O fan hyn, mae’n nodi, mae unrhyw beth yn teimlo’n bosibl.

Mae’n rhestru rhesymau dros pam bydd ei chwmni hi’n adnewyddu ei brydles mewn blwyddyn. Mae’n catnip academaidd, carlam bach drwy’r ymadroddion rydym yn eu cofio am byth a’r gwerthoedd a rennir sy’n sail i’r lle hwn: rhagoriaeth ymchwil; rhyngddisgyblaeth, cymdeithasgarwch, partneriaeth a diwylliant y fenter – i gyd wedi’u gwreiddio yn anghenion y gymdeithas ehangach honno rydym yn edrych arni drwy’r gwydr, a gellir hyd yn oed ddweud nas angen y gwydr o gwbl.

Yr Athro Damian Walford Davies

Rhag Is-Ganghellor Coleg y Celfyddydau, y Dyniaethau a’r Gwyddorau Cymdeithasol