{"id":429,"date":"2018-11-06T12:49:28","date_gmt":"2018-11-06T12:49:28","guid":{"rendered":"http:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/?p=429&lang=cy"},"modified":"2019-03-27T15:48:21","modified_gmt":"2019-03-27T15:48:21","slug":"ydyr-llanwn-troi-o-ran-rheoleiddio-facebook-a-google","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/cy\/ydyr-llanwn-troi-o-ran-rheoleiddio-facebook-a-google\/","title":{"rendered":"Ydy\u2019r llanw\u2019n troi o ran rheoleiddio Facebook a Google?"},"content":{"rendered":"
\"\"
Hyd yn oed os bydd Brexit yn digwydd, na fydd y Deyrnas Unedig yn gallu osgoi\u2019r llanw rheoliadol.<\/figcaption><\/figure>\n

Yn ein postiad diweddaraf, mae\u2019r Athro Leighton Andrews yn dadlau mai cyfleustodau modern – a monopol\u00efau naturiol – yw Facebook a Google, a bod angen rheoleiddiwr cyfleustodau arnyn nhw.<\/h3>\n

Gadewch i mi ddechrau gyda dau ddyfyniad, chwe mis a chyfandir ar wah\u00e2n.  Mae\u2019r cyntaf yn eiddo i brif weithredwr cyfredol OFCOM, a ddywedodd wrth Gynhadledd RTS Caergrawnt y llynedd, er ei bod hi\u2019n credu mai cwmn\u00efau cyfryngau oedd Facebook a Google, nad oedd hi\u2019n \u201cmeddwl mai rheoleiddio yw\u2019r ateb, oherwydd rwy\u2019n credu bod y ffin rhwng rheoleiddio a sensoriaeth ar y rhyngrwyd<\/a> yn un denau iawn.\u201d Chwe mis yn ddiweddarach, mewn cyfweliad gyda CNN, dywedodd sylfaenydd Facebook, Mark Zuckerberg, \u201cDwy ddim yn si\u0175r na ddylen ni gael ein rheoleiddio<\/a>.\u201d<\/p>\n

Mae sail dda dros gredu ein bod wedi tystio i newid ym maes rheoleiddio, bod hynny wedi mynd ymhell y tu hwnt i bolisi\u2019r cyfryngau, ac y gallai cynigion rheoleiddio Ewrop ddatblygu\u2019n \u2018safon aur\u2019 ar gyfer rheoleiddio byd-eang.  Ac mae arwyddion, hyd yn oed os bydd Brexit yn digwydd, na fydd y Deyrnas Unedig yn gallu osgoi\u2019r llanw rheoliadol.<\/p>\n

Rheoleiddio yn y byd gwleidyddol<\/h3>\n

Roedd Maniffesto\u2019r Ceidwadwyr yn 2017, sydd bellach yn cael ei weithredu trwy\u2019r Siarter Ddigidol, y Papur Gwyrdd ar Ddiogelwch ar y Rhyngrwyd a mesurau eraill, yn cynnwys cyfres o gynigion, gan gynnwys sefydlu\u2019r fframwaith rheoliadol yn y gyfraith.<\/p>\n

Roedd pwyslais y maniffesto<\/a> yn benodol iawn: \u201cMae rhai pobl yn dweud nad mater i\u2019r llywodraeth yw rheoleiddio technoleg a\u2019r rhyngrwyd.  Rydym ni\u2019n anghytuno.\u201d<\/p>\n

Yn wir, erbyn Gorffennaf 2018, gellid dadlau bod hyd yn oed Ofcom wedi newid ei safbwynt i gefnogi rheoleiddio.<\/p>\n

\"\"
Yn y gorffennol, mae\u2019r Senedd wedi rheoleiddio i gadw rheolaeth ar b\u0175er monopoli.<\/figcaption><\/figure>\n

Heddiw, mae\u2019r drafodaeth ynghylch r\u00f4l cyfryngwyr gwybodaeth fel Facebook, yn dilyn pwnc llosg Cambridge Analytica a\u2019r hyn a ddatgelwyd ynghylch ymyrraeth sylweddol gan Rwsia mewn etholiad a refferendwm, a ddaeth i\u2019r amlwg trwy newyddiaduraeth ymchwiliol fanwl<\/a> ac ymchwil academaidd fanwl<\/a>, yn cwmpasu amrywiaeth o faterion sy\u2019n codi r\u00f4l sofraniaeth gwladwriaethau yn hanfodol a hefyd reoleiddio yn y byd gwleidyddol.<\/p>\n

Mae Facebook a Google yn fwy na chwmn\u00efau cyfryngau.  Maen nhw\u2019n beiriannau hysbysebu, yn rheolwyr data, yn ddarparwyr gwasanaethau gwybodaeth ac yn ddatblygwyr algorithmau.  Ac maen nhw\u2019n symud i mewn i amrywiaeth o feysydd newydd, megis deallusrwydd artiffisial (AI) a realiti rhithiol neu estynedig, gan ddefnyddio\u2019r refeniw maen nhw\u2019n ei ennill drwy hysbysebu.<\/p>\n

\u201cMae eu p\u0175er corfforaethol yn ddigynsail.  Maen nhw wedi prynu mentrau cyfnod cynnar a allai fygwth eu sefyllfa yn y pen draw, ac mae lefel eu dylanwad mewn perygl o atal arloesedd.  Yn eu prif feysydd, gellid dadlau eu bod bellach yn fonopol\u00efau naturiol.\u201d<\/p><\/blockquote>\n

Mae r\u00f4l effeithiau rhwydwaith a darbodion maint sy\u2019n cael eu gyrru gan Ddata Mawr yn atgyfnerthu ac yn crynhoi eu p\u0175er fel symudwyr cyntaf.  Mae\u2019r costau mynediad i gyflenwyr newydd mor uchel nes bod yn rhwystr.  Mae eu gallu i gop\u00efo ac efelychu\u2019r gwasanaethau newydd a gynigir gan gystadleuwyr, a hynny ar gost isel, yn lleihau effeithiau cystadleuaeth.<\/p>\n

Mae\u2019n anodd i ddefnyddwyr newid neu ymadael yn achos Facebook, gan fod mwyafrif eu ffrindiau ar y llwyfan hwnnw o bosib, ac yn achos Google, mae lefel ei ddylanwad ym maes data yn golygu ei fod yn anodd i unrhyw beiriant chwilio arall nes\u00e1u at yr un ansawdd gwasanaeth.  Mae rhannu data ar draws llwyfannau oddi mewn i gr\u0175p o gwmn\u00efau megis Facebook, Instagram a WhatsApp, yn ychwanegu at eu dylanwad.<\/p>\n

Cyfleustodau Gwybodaeth<\/h3>\n

Rwy\u2019n awgrymu creu categori newydd, sef \u2018Cyfleustodau Gwybodaeth\u2019 ar gyfer marchnadoedd penodol megis cyfryngau chwilio a chymdeithasol, gan dynnu ar gynigion i \u2018ddarparu sylfaen statudol\u2019 ar gyfer fframwaith rheoliadol newydd a awgrymwyd gan un o reoleiddwyr blaenorol Ofcom.<\/p>\n

Byddai Cyfleustodau Gwybodaeth yn cael eu trwydded i weithredu yn y maes, byddai ganddynt reoliadau adrodd penodol yng nghyswllt y rheoleiddiwr, a fyddai \u00e2 phwerau ymyrraeth gynhaliol cryf.  Y \u2018Cyfleustodau Gwybodaeth\u2019 amlycaf – y gellid mesur eu dylanwad yn nhermau eu p\u0175er sylweddol yn y farchnad, megis eu cyfran o\u2019r marchnadoedd hysbysebu ar-lein neu symudol – fyddai \u00e2\u2019r dyletswyddau adrodd llymaf.<\/p>\n

\"\"
Rwy\u2019n awgrymu creu categori newydd, sef \u2018Cyfleustodau Gwybodaeth\u2019 ar gyfer marchnadoedd penodol megis cyfryngau chwilio a chymdeithasol.<\/figcaption><\/figure>\n

Byddai\u2019r cynigion hyn yn cyd-fynd \u00e2 gosod \u2018dyletswydd gofal\u2019 ar gwmn\u00efau cyfryngau cymdeithasol, fel mae eraill yn cynnig.  Yn achos Facebook, mae ei sylfaenydd wedi cyfeirio ato\u2019n rheolaidd fel \u2018cyfleustod cymdeithasol\u2019, ac yn ei faniffesto 600-gair y llynedd, cyfeiriodd ato fel \u2018seilwaith cymdeithasol\u2019 ar sawl achlysur.  Efallai dylem ni dderbyn gair Zuckerberg a gweld Facebook fel cyfleustod cymdeithasol a math o seilwaith cymdeithasol.  Wedi\u2019r cyfan, mae cyfleustodau\u2019n cael eu rheoleiddio.<\/p>\n

Yn y gorffennol, mae\u2019r Senedd wedi rheoleiddio i gadw rheolaeth ar b\u0175er monopoli.  Er enghraifft, roedd Deddf Telegyfathrebu 1984, a gyflwynwyd pan gafodd BT ei breifateiddio, yn cydnabod y perygl y gallai cymeriad mor bwerus ddefnyddio\u2019r p\u0175er hwnnw i atal cystadleuaeth, a rhoi fframwaith rheoliadol cryf yn ei le yn sg\u00eel hynny.<\/p>\n

Mae sefyllfa Facebook a Google yn wahanol, ond maen nhw\u2019n tra-arglwyddiaethu yn eu meysydd ac mae ganddyn nhw rym sylweddol yn y farchnad.<\/p>\n

\u201cMae\u2019r posibilrwydd y gallen nhw gael eu hecsbloetio gan wladwriaethau gelyniaethus, fel y gwelsom yn etholiad Arlywydd yr UD ac yn refferendwm yr UE yn y Deyrnas Unedig, yn golygu y dylid eu gweld fel seilwaith cymdeithasol hanfodol.\u201d<\/p><\/blockquote>\n

Byddai angen sicrhau rheoleiddiwr arweiniol yng nghyswllt y fframwaith newydd hwn ar gyfer Cyfleustodau Gwybodaeth, a dylai fod yn ffurfiol gyfrifol hefyd am gynnull cyfarfodydd rheolaidd gyda rheoleiddwyr eraill perthnasol.<\/p>\n

Heddiw, nid yw rheoleiddio cyfryngau cymdeithasol yn fater i\u2019r cyfryngau bellach, yn hytrach mae\u2019n fater cymdeithasol.<\/p>\n

Dyfyniad yw hwn o \u201cAnti-social media? The effect on Journalism and Society\u201d, a olygwyd gan Mair, Clark, Fowler, Snoddy a Tait (Abramis), ac sy\u2019n cael ei lansio yng Nghlwb Frontline ar 26 Hydref.  Ymddangosodd yn wreiddiol ar <\/em>Open Democracy UK<\/a>.<\/em><\/p>\n

Mae Leighton Andrews<\/a> yn Athro Ymarfer ac Arloesedd mewn Gwasanaethau Cyhoeddus yn Ysgol Fusnes Caerdydd, yn un o gyn-Weinidogion Llywodraeth Cymru, ac yn bennaeth ar faterion cyhoeddus yn y BBC gynt.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Hyd yn oed os bydd Brexit yn digwydd, na fydd y Deyrnas Unedig yn gallu osgoi\u2019r llanw rheoliadol. Yn ein postiad diweddaraf, mae\u2019r Athro Leighton Andrews yn dadlau mai cyfleustodau […]","protected":false},"author":1613,"featured_media":377,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[104],"tags":[167,161,211,212,155,156,207,205,160,209,105,13,206,208,210,61],"class_list":["post-429","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polisi","tag-brexit","tag-cambridge-analytica","tag-ceidwadwyr","tag-ewrop","tag-facebook","tag-google","tag-maniffesto","tag-monopoliau","tag-ofcom","tag-papur-gwyrdd","tag-prifysgol-caerdydd","tag-public-value","tag-rheoleiddio","tag-senedd","tag-siarter-ddigidol","tag-ysgol-busnes-caerdydd"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paOfaS-6V","meta_box":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-content\/uploads\/sites\/620\/2018\/10\/Social-media-regulation.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/429","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1613"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=429"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/429\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1089,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/429\/revisions\/1089"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/media\/377"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=429"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=429"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=429"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}