{"id":2481,"date":"2020-11-05T15:27:33","date_gmt":"2020-11-05T14:27:33","guid":{"rendered":"http:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/?p=2481"},"modified":"2020-11-05T15:27:37","modified_gmt":"2020-11-05T14:27:37","slug":"goblygiadau-annisgwyl-covid-19","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/cy\/goblygiadau-annisgwyl-covid-19\/","title":{"rendered":"Goblygiadau annisgwyl COVID-19"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Rydym yn clywed llawer am effaith pandemig y coronafeirws (COVID-19) ac, yn anochel, gallwn ni weld yr effaith anferthol mae wedi\u2019i chael ar gyflogaeth \u2013 yn benodol i\u2019r rhai sy\u2019n dioddef yn uniongyrchol oherwydd cau\u2019r sectorau manwerthu, gwasanaethu a lletygarwch. Wrth i bob un o\u2019r rhain ailagor yn ystod haf 2020, roedd gobaith bod y gwaethaf o\u2019r feirws y tu \u00f4l i ni ac y gallwn symud ymlaen.<\/h3>\n\n\n\n

Fodd bynnag, wrth i ni nes\u00e1u at ddiwedd mis Hydref, rydym yn gwybod mai gobaith ofer oedd hwn. Mae nifer yr achosion positif yn cynyddu, felly hefyd nifer y rhai sy\u2019n cael eu derbyn i ysbytai ac mae cyfyngiadau symud newydd mewn gwahanol ardaloedd o\u2019r DU, a allai newid i gyfnod clo cenedlaethol fel sydd gennym ni yma yng Nghymru.<\/p>\n\n\n\n

Mae\u2019n mynd i fod yn aeaf anodd. Bydd yr effaith ar yr economi yn ddifrifol.<\/p>\n\n\n\n

Ond, fel ymchwiliwr sy\u2019n gweithio ym maes Rheoli Cyhoeddus, yr hyn sydd wedi bod o ddiddordeb I mi yw goblygiadau annisgwyl COVID-19 \u2013 y tu hwnt i\u2019r ergydion economaidd ar draws y DU.<\/p>\n\n\n\n

Datganoli<\/h3>\n\n\n\n

Yn gyntaf, mae\u2019r pandemig wedi gwreiddio datganoli yn y DU mewn ffyrdd nad yw 20 mlynedd o ddatganoli wedi llwyddo i\u2019w wneud.<\/p>\n\n\n\n

Wrth i COVID-19 fwrw\u2019r DU ym mis Mawrth 2020, roedd y rhai yn y cyfryngau\u2019n cyflwyno adroddiadau newyddion am bolisi COVID yn rheolaidd fel petai\u2019n berthnasol ar draws y wlad gyfan. O\u2019r misoedd cynnar, roedd y gwallau hyn yn cael eu cywiro ac erbyn hyn rydym yn clywed yn rheolaidd am bolis\u00efau gwahanol yng Nghymru, yr Alban, Gogledd Iwerddon a Lloegr.<\/p>\n\n\n\n

Mae\u2019r newid aruthrol hwn o\u2019r gorffennol wedi dod yn arferol. Mae\u2019r Prif Weinidogion yn cyflwyno eu polis\u00efau a\u2019u harweiniad eu hunain ac rydym ni, y cyhoedd, wedi ymgyfarwyddo \u00e2\u2019r fformat hwn ar draws pedair gwlad y DU.<\/p>\n\n\n\n

Ers y pandemig, mae bellach agenda bolisi pedair gwlad gryfach gyda\u2019r potensial am amrywio enfawr <\/em>wrth lunio polis\u00efau.<\/p>\n\n\n\n

Agwedd fwy diweddar ar ddatganoli yw amlygrwydd Meiri mewn nifer o ddinasoedd Lloegr. Er mai dim ond yn gymharol diweddar yng nghyd-destun hanes y sefydlwyd Meiri, am y tro cyntaf rydym wedi gweld tensiwn mawr yn o leiaf un o ddinasoedd Lloegr, rhwng ei haelodau etholedig (gan gynnwys y Maer) a Phrif Weinidog y DU.<\/p>\n\n\n\n

Sut bynnag y caiff tensiynau rhwng llywodraethau lleol a chenedlaethol eu datrys, mae\u2019r \u2018gath allan o\u2019r cwdyn\u2019 o ran y cyfle i aelodau etholedig, dan arweiniad y Maer mewn ardal, wrthdaro \u00e2 pholisi llywodraeth y DU (Lloegr). Mae\u2019r sefyllfa hon yn fy atgoffa o\u2019r anghydfodau yn y 1980au rhwng y Prif Weinidog ar y pryd, Mrs Thatcher, a Maer Llundain, Ken Livingstone<\/a>. Rydym yn gwybod beth oedd y canlyniad yn y pen draw yno – ad-drefnu!<\/p>\n\n\n\n

Unigrwydd<\/h3>\n\n\n\n

Canlyniad annisgwyl arall COVID-19 yw unigrwydd. Mae\u2019n bosibl bod llawer ohonom yn y gorffennol wedi cysylltu unigrwydd \u00e2 hen bobl yn byw ar eu pennau eu hunain neu mewn aelwydydd bach. Yr hyn sydd wedi dod i\u2019r amlwg yn ystod argyfwng COVID yw unigrwydd sy\u2019n gysylltiedig \u00e2 phobl o bob <\/em>oedran.<\/p>\n\n\n\n

Gan ystyried person sengl o oedran gweithio, oherwydd COVID roedd rhaid iddo weithio gartref ac, am ran o\u2019r cyfnod clo o leiaf, ni chaniatawyd iddo gwrdd \u00e2 phobl mewn aelwydydd eraill. Roedd hyn yn golygu nad oedd modd cwrdd \u00e2 phobl mewn tafarnau neu fwytai, coginio pryd o fwyd i ffrindiau gartref na mynd i weithle. Nid oedd modd cwrdd neu gael sgyrsiau amser cinio nac ymlacio gyda ffrindiau ar \u00f4l gwaith na mynd i\u2019r gampfa neu\u2019r sinema. Rhoddwyd terfyn ar bob agwedd ar fywyd cymdeithasol y tu allan i\u2019r cartref ac, i lawer o bobl, yn enwedig pobl sengl, mae hyn wedi arwain at gryn dipyn o unigrwydd.<\/p>\n\n\n\n

Mae unigrwydd yn fater rydym wedi\u2019i drafod \u00e2 gweithwyr proffesiynol yn y sector cyhoeddus fel rhan o\u2019n MSc mewn Arweinyddiaeth Gyhoeddus<\/a>.  Yn amlwg, nid yw\u2019n hawdd ei ddatrys ac er mwyn mynd i\u2019r afael ag ef, mae angen ymateb mewn amrywiaeth o ffyrdd. Gyda charfan wedi\u2019i thynnu o lywodraeth ganolog a lleol, Cyfoeth Naturiol Cymru, y Swyddfa Ystadegau Gwladol, y GIG ac eraill, roedd yn hynod ddiddorol clywed am y gwahanol ddulliau a thechnegau arloesol y mae gweithwyr proffesiynol yn gyfarwydd \u00e2 nhw ac yn eu rhoi ar waith.<\/p>\n\n\n\n

Her iechyd a llawer mwy\u00a0 <\/h3>\n\n\n\n

Dechreuodd COVID-19 fel her iechyd ond yr hyn sy\u2019n glir i mi yw ei fod wedi cael effaith ar bob agwedd ar ein bywydau. <\/p>\n\n\n\n

Mae wedi datgelu problemau sylweddol ynghylch anghydraddoldeb i grwpiau, gan gynnwys y rhai o gymunedau Du, Asiaidd a Lleiafrifoedd Ethnig – fel a amlygwyd mewn adroddiad gan Lywodraeth Cymru gan fy nghydweithiwr, yr Athro Emmanuel Ogbonna<\/a>. Yn ogystal, mae\u2019r pandemig wedi datgelu anghydraddoldeb mewn cyfleoedd<\/a> addysgol, rhywedd a <\/a>thai , ynghyd ag eraill hefyd. <\/a><\/p>\n\n\n\n

Mae llawer o lywodraethau wedi ceisio lleihau\u2019r rhain ac yn sicr wedi gwneud datganiadau polisi cyhoeddus yn y gobaith o oresgyn yr heriau hyn dros y blynyddoedd. Yn anffodus, mae\u2019n glir o\u2019r dystiolaeth sydd gennym o effaith COVID-19 hyd yn hyn nad oes llawer o gynnydd wedi\u2019i wneud. Mae amrywiaeth o\u2019r anghydraddoldebau cymdeithasol-economaidd hyn yn parhau, ac mae\u2019r feirws wedi tynnu sylw\u2019r wlad gyfan atynt, gan gynnwys sylw\u2019r cyfryngau, y llywodraeth ac aelodau o\u2019r gymuned academaidd hefyd.<\/p>\n\n\n\n

Rhaid i ni weithredu y tro hwn er mwyn eu tanseilio.<\/p>\n\n\n\n

Wrth i ni symud o\u2019r hydref i\u2019r gaeaf yn 2020 gydag amrywiaeth o gyfyngiadau symud ar waith, mae\u2019n anochel y bydd rhagor o oblygiadau annisgwyl yn sgil COVID-19. Yn ogystal \u00e2 delio \u00e2\u2019r pandemig a\u2019i oblygiadau amlycaf, rhaid i ni geisio tanseilio\u2019r rhai disgwyliedig hefyd.<\/p>\n\n\n\n

Efallai bod y goblygiadau hyn yr un mor niweidiol i\u2019n cymdeithasau \u00e2\u2019r rhai sy\u2019n haws eu rhagweld. Yn amlwg, yr her yw\u2019r angen i ymateb i\u2019r rhain i gyd mewn ffyrdd newydd ac o sawl safbwynt.<\/p>\n\n\n\n

Mae <\/strong>Dr Catherine Farrell<\/strong><\/a> yn Uwch Ddarlithydd mewn Rheoli Cyhoeddus yn Ysgol Busnes Caerdydd. <\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mae hi\u2019n gyfarwyddwr rhaglenni ar gyfer y cwrs MSc Arweinyddiaeth Gyhoeddus rhan-amser ym Mhrifysgol Caerdydd<\/a>.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Cysylltwch \u00e2 Catherine<\/strong>
Ebost: FarrellCM@cardiff.ac.uk<\/a>
Twitter: @catherinefarre<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Rydym yn clywed llawer am effaith pandemig y coronafeirws (COVID-19) ac, yn anochel, gallwn ni weld yr effaith anferthol mae wedi\u2019i chael ar gyflogaeth \u2013 yn benodol i\u2019r rhai sy\u2019n […]","protected":false},"author":1877,"featured_media":2466,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1437],"tags":[1365,1366,1796,87,1792,951,1798,641,59,1591,750,1439,57,1795,1370,640,1793,1304,861,1794],"class_list":["post-2481","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-covid-19-3","tag-coronafeirws","tag-covid-19-2","tag-cyfoeth-naturiol-cymru","tag-cymru","tag-datganoli-2","tag-du","tag-du-asiaidd-a-lleiafrifoedd-ethnig","tag-economi-cy","tag-gig","tag-gogledd-iwerddon","tag-lloegr","tag-llywodraeth","tag-llywodraeth-cymru","tag-msc-arweinyddiaeth-gyhoeddus","tag-pandemig","tag-polisi-cy","tag-rheoli-cyhoeddus","tag-swyddfa-ystadegau-gwladol-2","tag-unigrwydd","tag-yr-alban"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paOfaS-E1","meta_box":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-content\/uploads\/sites\/620\/2020\/11\/Untitled-design.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2481","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1877"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2481"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2481\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2483,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2481\/revisions\/2483"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2466"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2481"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2481"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2481"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}