{"id":1699,"date":"2019-09-20T10:53:43","date_gmt":"2019-09-20T09:53:43","guid":{"rendered":"http:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/?p=1699"},"modified":"2019-09-20T11:10:25","modified_gmt":"2019-09-20T10:10:25","slug":"gig-cymru-beth-gallai-tynged-un-sector-ar-ol-brexit-ei-olygu-ir-wlad-gyfan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/cy\/gig-cymru-beth-gallai-tynged-un-sector-ar-ol-brexit-ei-olygu-ir-wlad-gyfan\/","title":{"rendered":"GIG Cymru: beth gallai tynged un sector ar \u00f4l Brexit ei olygu i\u2019r wlad gyfan"},"content":{"rendered":"\n
\"\"
Mae Brexit yn barhaus yn yr ystafell aros yn \u00f4l pob golwg, ond sut allai effeithio ar ofal iechyd yng Nghymru?<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Yn ein blog diweddaraf, mae Dr Laura Reynolds a\u2019i chydweithwyr o Uned\nYmchwil Economi Cymru, Dr Annette Roberts a\u2019r Athro Max Munday, yn ystyried\ntynged y GIG yng Nghymru ar \u00f4l Brexit. <\/p>\n\n\n\n

Un o\u2019r pryderon mwyaf yng nghyswllt Brexit yw beth fydd yn digwydd i\u2019r\nGIG pan fydd y Deyrnas Unedig yn gadael yr UE. \nYmhlith yr elfennau niferus sy\u2019n ansicr mae\u2019r posibilrwydd y gallai\u2019r\nGIG fod yn rhan o drefniant masnach gyda\u2019r Unol Daleithiau.  Er bod yr ysgrifennydd masnach rhyngwladol,\nLiz Truss, wedi dweud \u201cna fydd yn cael ei roi ar werth\u201d, does dim byd wedi cael\nei gytuno eto. <\/p>\n\n\n\n

Yn yr un modd, mae llywodraeth Cymru wedi datgan yn glir na fyddai GIG\nCymru yn rhan o unrhyw drefniant masnach rhwng yr Unol Daleithiau a\u2019r Deyrnas\nUnedig chwaith.  Mae gweinidog\ncysylltiadau rhyngwladol Cymru, Eluned Morgan, wedi dweud \u201cnad oes unrhyw\nsiawns o gwbl\u201d y bydd GIG Cymru yn cael ei ddefnyddio i daro bargen.  Ond er gwaethaf y safbwyntiau pendant, mae\nansicrwydd ynghylch pwysau cyfreithiol a gwleidyddol yr honiadau hyn. <\/p>\n\n\n\n

Nid oes neb yn sicr beth bydd tirlun \u00f4l-Brexit yn ei olygu i\u2019r GIG a\ngwasanaethau cyhoeddus yn fwy cyffredinol yng Nghymru, neu\u2019n wir ar draws y\nDeyrnas Unedig. Mae\u2019r craffu ar sut gallai hyn effeithio ar iechyd a llesiant\npobl Cymru eisoes wedi cychwyn.  Ac yn\nawr mae ein gwaith ymchwil parhaus wedi dangos y gallai fod ansicrwydd\neconomaidd i Gymru os bydd goblygiadau Brexit yn effeithio ar weithgarwch GIG\nCymru. <\/p>\n\n\n\n

Y GIG sydd angen y mewnbwn mwyaf o wariant cyhoeddus yng Nghymru.  Ar gyfer 2016-2017, mae ein cyfrifiadau yn\nnodi mai cyfanswm gwariant refeniw GIG Cymru (costau gweithrediadol pob dydd\nmegis cyflogau a phrynu nwyddau, nid buddsoddiadau cyfalaf fel ysbytai newydd)\nyw \u00a37.66 biliwn.  Ond canfuwyd bod\nmanteision economaidd a chymdeithasol ehangach i\u2019r gwariant hwn, y tu hwnt i\nofal iechyd uniongyrchol. <\/p>\n\n\n\n

Gwerth GIG Cymru<\/h3>\n\n\n\n

Mae bron 45% (\u00a33.5 biliwn) o wariant refeniw GIG Cymru yn talu am\ngyflogau a th\u00e2l 76,600 o staff, yn ogystal \u00e2 1,860 ychwanegol o staff\nasiantaethau.  Mae hyn yn golygu mai\u2019r\nGIG yw un o brif gyflogwyr y wlad, ac yn cyfrif am 6% o gyflogaeth Cymru.  Ac nid yw\u2019r ffigurau hynny yn cynnwys\nymarferwyr cymunedol lleol fel Meddygon Teulu a deintyddion. <\/p>\n\n\n\n

Mewn cyferbyniad i\u2019r hyn a welwn mewn llawer o sectorau eraill yn yr economi (megis gweithgynhyrchu), mae cyflogaeth y GIG wedi\u2019i wasgaru\u2019n gymharol gyfartal ledled Cymru.  Mae\u2019r gweithgaredd hwn yn darparu cyfraniadau pwysig i econom\u00efau lleol mewn rhai rhannau llai ffyniannus o\u2019r wlad.  Mae rhanbarth de-ddwyrain Cymru, er enghraifft, yn cynnwys rhai o\u2019r cyfraddau diweithdra uchaf yng Nghymru, mewn mannau megis Blaenau Gwent a Chaerffili.  Ond maeBwrdd Iechyd Aneurin Bevan<\/a> ynddo\u2019i hun yn cynnal dros 11,000 o swyddi yn yr ardal hon. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Nid yw manteision economaidd GIG Cymru wedi\u2019u cysylltu \u00e2 chyflogaeth uniongyrchol yn unig. Mae ein gwaith ymchwil yn awgrymu bod 47% o wariant GIG Cymru, heb gynnwys cyflogau, yn aros yn economi Cymru. <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ledled Cymru, mae swyddi\u2019r GIG hefyd yn talu\u2019n well na chyfartaledd\nCymru.  Mae cyflog cyfartalog gweithwyr y\nGIG yn agos at \u00a334,000 y flwyddyn, tra bod cyfartaledd Cymru yn \u00a324,600<\/p>\n\n\n\n

Nid yw manteision economaidd GIG Cymru wedi\u2019u cysylltu \u00e2 chyflogaeth\nuniongyrchol yn unig, fodd bynnag. Gan ddefnyddio data a ddarparwyd gan GIG\nCymru, rydym wedi amcangyfrif effeithiau lluosydd gwariant GIG yn y wlad,  hynny yw, yr incwm ychwanegol a gynhyrchir ar\ngyfer yr economi leol yn sg\u00eel gwariant mewn maes penodol.  Mesurwyd yr effeithiau hyn fel gwerth gros a\nychwanegwyd (mesur o\u2019r nwyddau a\u2019r gwasanaethau a gynhyrchwyd mewn ardal) a\nnifer y swyddi CALl a gynhaliwyd. <\/p>\n\n\n\n

Gan ddefnyddio data caffael y GIG, rydym hefyd wedi amcangyfrif cyfran y\ngwariant sy\u2019n aros yn economi Cymru.  Mae\ncyfanswm y gwariant ar hanfodion pob dydd, o gyfarpar meddygol a llawfeddygol i\nfwyd a chyfleustodau, ychydig dros \u00a34.2 biliwn. \nMae\u2019r gwariant hwn yn arwain at ganlyniadau economaidd anuniongyrchol\noherwydd bod cynhyrchwyr y nwyddau a\u2019r gwasanaethau yn gwario arian ar\nddiwydiannau eraill yng Nghymru.  Er\nenghraifft, mae cyflenwr dyfeisiau meddygol yng Nghymru yn prynu nwyddau metel\nyng Nghymru wrth greu ei gynnyrch. \nFelly, mae caffael y GIG yn annog gwariant ychwanegol yn yr economi leol\n– mae\u2019n creu\u2019r hyn a elwir yn \u201ceffeithiau cyflenwr\u201d. <\/p>\n\n\n\n

Mae maint yr effeithiau hyn yn dibynnu ar ffynhonnell leol wreiddiol GIG\nCymru, a faint o gynnyrch lleol a ddefnyddir ymhellach i lawr y gadwyn\ngyflenwi.  At ei gilydd, mae ein gwaith\nymchwil yn awgrymu bod 47% o wariant GIG Cymru, heb gynnwys cyflogau, yn aros\nyn economi Cymru. <\/p>\n\n\n\n

Ymhlith manteision anuniongyrchol eraill gwariant y GIG mae\u2019r effeithiau\nar wariant aelwydydd – mae gweithwyr y GIG yn gwario arian ar nwyddau a\ngwasanaethau yng Nghymru.  Yn yr un modd,\nmae gweithwyr mewn cwmn\u00efau cyflenwi yn gwario\u2019u cyflog yn yr economi leol, gan\nroi hwb pellach i\u2019r galw. Trwy ychwanegu\u2019r effeithiau hyn o ran sbarduno incwm\nat yr effeithiau cyflenwr, gallwn amcangyfrif cyfraniad llawn GIG Cymru i\nweithgarwch economaidd rhanbarthol. <\/p>\n\n\n\n

Effaith economaidd<\/h3>\n\n\n\n

Wrth edrych ar y ffigurau hyn ochr yn ochr, rydym yn amcangyfrif bod\nbron 9% o\u2019r cyfanswm gwerth gros a ychwanegwyd yng Nghymru (\u00a35.4 biliwn) yn\ncael ei gefnogi gan effeithiau cyfunedig uniongyrchol gwariant GIG Cymru, ac yn\neffeithio ar weddill economi Cymru. <\/p>\n\n\n\n

Mae nifer y swyddi a gefnogir yn bwysig iawn ar gyfer economi\nCymru.  O ychwanegu at bron 78,500 sy\u2019n\ncael eu cyflogi\u2019n uniongyrchol (gan gynnwys gweithwyr asiantaeth),\namcangyfrifir bod 67,000 arall o swyddi CALl anuniongyrchol yn cael eu\ncefnogi.  Mae\u2019r effaith gronnol yn fwy na\n145,000 o swyddi CALl, neu ryw 11% o gyfanswm y bobl gyflogedig a\nhunangyflogedig yng Nghymru.  Nid yw\u2019r\nffigurau hyn yn ystyried y manteision ychwanegol yn sg\u00eel rhaglen gwariant\ncyfalaf GIG Cymru. <\/p>\n\n\n\n

O ddadansoddi hyn ymhellach, rydym yn amcangyfrif bod pob \u00a31 biliwn o\nwariant refeniw uniongyrchol y GIG yn cynnal cyfanswm o bron 19,000 o swyddi\nyng Nghymru.   Canfyddir y rhain ar draws\nsectorau iechyd a rhai nad ydynt yn gysylltiedig \u00e2 iechyd, gan gynnwys\ngweithgynhyrchu, adeiladu, manwerthu a gwasanaethau busnes a phroffesiynol. <\/p>\n\n\n\n

Mae ein hymchwil yn dangos bod manteision y GIG yn estyn y tu hwnt i\niechyd a llesiant i gynnwys nifer o ganlyniadau cymdeithasol ac economaidd yn\nNghymru. Er nad ydym yn gwybod eto a fydd amharu posibl oherwydd Brexit yn creu\ncanlyniadau anfwriadol i economi Cymru, mae ein gwaith ymchwil yn dangos pa mor\nwerthfawr yw\u2019r GIG i Gymru. <\/p>\n\n\n\n

Mae<\/strong> Dr Laura Reynolds<\/strong><\/a> yn Gydymaith Ymchwil \u00f4l-ddoethurol yn <\/strong>Uned Ymchwil Economi Cymru, <\/strong><\/a> Ysgol\nBusnes Caerdydd.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ysgrifennwyd yr erthygl hon, a gyhoeddwyd yn wreiddiol ar The Conversation UK<\/a>, mewn cydweithrediad \u00e2 Dr Annette Roberts<\/a> a\u2019r Athro Max Munday<\/a>.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Mae Brexit yn barhaus yn yr ystafell aros yn \u00f4l pob golwg, ond sut allai effeithio ar ofal iechyd yng Nghymru? Yn ein blog diweddaraf, mae Dr Laura Reynolds a\u2019i […]","protected":false},"author":1733,"featured_media":1692,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1127],"tags":[1130,167,1131,87,1068,137,1122,59,1128,57,105,1129,475,61],"class_list":["post-1699","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-brexit-2","tag-blaenau-gwent","tag-brexit","tag-chaerffili","tag-cymru","tag-deyrnas-unedig","tag-economaidd","tag-eluned-morgan","tag-gig","tag-gig-cymru","tag-llywodraeth-cymru","tag-prifysgol-caerdydd","tag-swyddi","tag-uned-ymchwil-economi-cymru","tag-ysgol-busnes-caerdydd"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paOfaS-rp","meta_box":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-content\/uploads\/sites\/620\/2019\/09\/Brexit-waiting-room-1.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1699","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1733"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1699"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1699\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1715,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1699\/revisions\/1715"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1692"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1699"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1699"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1699"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}