{"id":1210,"date":"2019-04-23T08:17:21","date_gmt":"2019-04-23T08:17:21","guid":{"rendered":"http:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/?p=1210"},"modified":"2019-04-23T09:17:04","modified_gmt":"2019-04-23T09:17:04","slug":"ai-ni-syn-berchen-ar-ein-heiddo-digidol-mewn-gwirionedd","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/cy\/ai-ni-syn-berchen-ar-ein-heiddo-digidol-mewn-gwirionedd\/","title":{"rendered":"Ai ni sy\u2019n berchen ar ein heiddo digidol mewn gwirionedd?"},"content":{"rendered":"\n
\"\"
Yn aml, caiff cynhyrchion digidol fel e-lyfrau a cherddoriaeth ddigidol eu gweld fel pethau sy\u2019n rhyddhau cwsmeriaid o\u2019r baich o fod yn berchen arnynt. <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Yn ein post diweddaraf, mae Dr Rebecca Mardon yn edrych ar y syniad o berchenogaeth mewn diwylliant cwsmeriaid lle cawn ein denu fwyfwy at eiddo digidol.<\/h3>\n\n\n\n

Mae Microsoft wedi cyhoeddi y bydd yn cau categori\nllyfrau<\/a> ei siop ddigidol. Er y bydd meddalwedd ac apiau\neraill yn parhau i fod ar gael drwy ffenestr y siop rithwir, ac ar gonsolau a\ndyfeisiau prynwyr, bydd cau\u2019r siop e-lyfrau yn cael gwared ar lyfrgelloedd\ne-lyfrau cwsmeriaid. Ni fydd modd darllen unrhyw lyfrau digidol a brynwyd\ndrwy\u2019r gwasanaeth \u2013 hyd yn oed y rhai hynny a brynwyd flynyddoedd maith yn \u00f4l \u2013\nar \u00f4l mis Gorffennaf 2019. Er bod y cwmni wedi addo darparu ad-daliad llawn am\nbob e-lyfr a brynwyd, mae\u2019r penderfyniad hwn yn codi cwestiynau pwysig ynghylch\nperchenogaeth.<\/p>\n\n\n\n

Yn aml, caiff cynhyrchion digidol fel e-lyfrau a cherddoriaeth ddigidol\neu gweld fel pethau sy\u2019n rhyddhau cwsmeriaid o\u2019r\nbaich o fod yn berchen arnynt<\/a>. Mae rhai pobl academaidd wedi cyhoeddi\u2019r \u201coes fynediad<\/a>\u201d, lle nad yw\nperchenogaeth yn bwysig i gwsmeriaid mwyach a bydd yn dod yn amherthnasol yn\nfuan. <\/p>\n\n\n\n

Rydym wedi gweld casgliad o fodelau seiliedig ar fynediad yn ymddangos\nyn y byd digidol yn ystod y blynyddoedd diwethaf. <\/p>\n\n\n\n

\u201cNid yw bod yn berchen ar ffilmiau a cherddoriaeth yn bwysig i ddefnyddwyr Spotify a Netflix mwyach, oherwydd mae\u2019r gwasanaethau hyn sy\u2019n seiliedig ar danysgrifiad yn fwy cyfleus ac yn cynnig mwy o ddewis.\u201d<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Ond er bod y platfformau hyn yn cyflwyno eu hunain yn glir fel\ngwasanaethau, lle nad oes amheuaeth gan y cwsmer ynghylch pwy sydd \u00e2\u2019r\nberchenogaeth, nid dyma\u2019r achos gyda llawer o nwyddau digidol. <\/p>\n\n\n\n

I ba raddau rydym yn berchen ar yr eiddo digidol yr ydym yn ei \u201cbrynu\u201d\nfelly?<\/p>\n\n\n\n

Hawliau perchenogaeth tameidiog<\/h3>\n\n\n\n
\"\"
Mae llawer o gynhyrchion digidol yn destun cytundebau trwydded defnyddiwr terfynol sy\u2019n nodi dosbarthiad cymhleth o hawliau perchenogaeth. <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Mae poblogrwydd defnydd ar sail mynediad wedi cuddio datblygiad\namrywiaeth o gyfluniadau\nperchnogaeth tameidiog<\/a> yn y byd digidol. Mae\u2019r rhain yn peri i\u2019r\ncwsmer feddwl fod ganddo berchenogaeth, wrth gyfyngu ei hawliau perchenogaeth.\nMae cwmn\u00efau fel Microsoft ac Apple yn rhoi\u2019r opsiwn i gwsmeriaid \u201cbrynu\u201d\ncynhyrchion digidol fel e-lyfrau. Yn aml, bydd cwsmeriaid yn tybio, wrth reswm,\nfod ganddynt hawliau perchenogaeth llawn dros y cynhyrchion y maen nhw\u2019n talu\namdanynt, yn yr un modd ag y mae ganddyn nhw hawliau perchenogaeth llawn dros y\nllyfrau ffisegol y maen nhw\u2019n eu prynu yn eu siop lyfrau leol.  <\/p>\n\n\n\n

Fodd bynnag, mae llawer o\u2019r cynhyrchion hyn yn destun cytundebau\ntrwydded defnyddiwr terfynol sy\u2019n nodi dosbarthiad mwy cymhleth o hawliau\nperchenogaeth. Anaml iawn bydd\ny cytundebau cyfreithiol hir hyn yn cael eu darllen gan gwsmeriaid<\/a> mewn perthynas\n\u00e2 chynhyrchion a gwasanaethau ar-lein. A hyd yn oes os ydynt yn eu darllen, nid\nydynt yn debygol o ddeall y telerau\u2019n llawn.<\/p>\n\n\n\n

\u201cWrth brynu e-lyfrau, yr hyn y mae\u2019r cwsmer yn\nei brynu\u2019n aml mewn gwirionedd yw trwydded na ellir ei throsglwyddo i\nddefnyddio\u2019r e-lyfr mewn ffyrdd cyfyngedig.\u201d  \n<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Er enghraifft, efallai na fydd ganddyn nhw\u2019r hawl i basio\u2019r e-lyfr i\nffrind pan fyddant wedi gorffen ei ddarllen, fel y byddent yn ei wneud gyda\nllyfr ffisegol. Yn ogystal, fel y gwelir yn achos Microsoft, mae\u2019r cwmni\u2019n\ncadw\u2019r hawl i wrthod mynediad yn ddiweddarach. Yn aml, mae\u2019r cyfyngiadau hyn ar\nberchenogaeth cwsmeriaid wedi\u2019u hamgodio yn y nwyddau digidol eu hunain fel\ndulliau gorfodi awtomatig, sy\u2019n golygu y gall y cwmni wrthod neu addasu\u2019r\nmynediad yn hawdd. <\/p>\n\n\n\n

Nid dyma\u2019r tro cyntaf i hyn ddigwydd. Mae llawer o achosion tebyg wedi\ndigwydd sy\u2019n codi cwestiynau ynghylch perchenogaeth. Prin fis yn \u00f4l, gwnaeth y\nsafle cyfryngau cymdeithasol MySpace gyfaddef iddo golli\u2019r holl\ngynnwys a lanlwythwyd cyn 2016<\/a>. Rhoddwyd y bai ar weinydd mudo diffygiol, a\nchollwyd gwerth blynyddoedd o gerddoriaeth, lluniau a fideos a gr\u00ebwyd gan\ngwsmeriaid.<\/p>\n\n\n\n

Y llynedd, ar \u00f4l i gwsmeriaid gwyno am ffilmiau a oedd yn diflannu oddi\nar Apple iTunes, datguddiodd y cwmni mai\u2019r unig ffordd o sicrhau mynediad\nparhaus oedd i lawrlwytho copi lleol \u2013 a oedd, ym marn rhai, yn groes i\negwyddor cyfleustra ffrydio<\/a>. Yn \u00f4l yn 2009, Amazon oedd yn y penawdau am fynd ati o bell\ni ddileu cop\u00efau o 1984<\/em> gan George\nOrwell a oedd wedi\u2019u \u201clanlwytho\u2019n anghyfreithlon\u201d<\/a> oddi ar\nddyfeisiau e-ddarllen Kindle cwsmeriaid, er mawr ddigalondid a dicter i\ngwsmeriaid.<\/p>\n\n\n\n

Camargraff o berchenogaeth<\/h3>\n\n\n\n
\"\"
Mae angen i gwsmeriaid gael eu sensiteiddio fwy i\u2019r cyfyngiadau ar berchenogaeth ddigidol. <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Dengys fy ngwaith ymchwil<\/a> nad yw llawer\no gwsmeriaid yn ystyried y posibiliadau hyn, oherwydd maen nhw\u2019n gwneud synnwyr\no\u2019u heiddo digidol ar sail eu profiadau blaenorol o feddu ar wrthrychau\nffisegol, cyffyrddadwy. <\/p>\n\n\n\n

\u201cPe bai eich siop lyfrau leol yn cau, ni fyddai\u2019r perchennog yn curo ar eich drws yn mynnu cael gwared ar unrhyw lyfrau a brynwyd o\u2019i silffoedd yn y gorffennol.\u201d <\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Felly nid ydym yn disgwyl y senario hwn yng nghyd-destun ein e-lyfrau.\nEto i gyd, mae\u2019r byd digidol yn cyflwyno bygythiadau newydd i berchenogaeth na\nchawsom ein paratoi ar eu cyfer gan ein heiddo ffisegol.<\/p>\n\n\n\n

Mae angen i gwsmeriaid gael eu sensiteiddio fwy i\u2019r cyfyngiadau ar\nberchenogaeth ddigidol. Rhaid iddynt gael eu gwneud yn ymwybodol o\u2019r ffaith na\nallant gymryd yn ganiataol y bydd ganddyn nhw\u2019r un \u201cperchenogaeth lawn\u201d maen\nnhw wedi\u2019i phrofi gyda\u2019r mwyafrif o\u2019u heiddo ffisegol wrth brynu cynhyrchion\ndigidol. Fodd bynnag, mae gan gwmn\u00efau gyfrifoldeb dros wneud y dulliau\nperchenogaeth tameidiog hyn yn fwy tryloyw.<\/p>\n\n\n\n

Yn aml, bydd rheswm busnes rhesymegol dros gyfyngiadau o\u2019r fath. Er\nenghraifft, gan fod gwrthrychau digidol yn gallu cael eu hatgynhyrchu\u2019n\nddi-ben-draw \u2013 yn gallu cael eu dyblygu\u2019n gyflym a hawdd am gost fechan \u2013 mae\ncyfyngiadau ar rannu\u2019n fodd o ddiogelu elw\u2019r cwmn\u00efau dosbarthu (Microsoft neu\nApple, er enghraifft) a’r cynhyrchwyr cyfryngau (gan gynnwys awduron a\nchyhoeddwyr e-lyfr). Fodd bynnag, rhaid nodi\u2019r cyfyngiadau hyn yn glir ac yn\nsyml pan g\u00e2nt eu gwerthu, yn hytrach na\u2019u cuddio mewn jargon cyfreithiol\ncymhleth cytundebau defnyddiwr terfynol o dan derminoleg gyfarwydd \u201cprynu\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Mae <\/strong>Dr Rebecca Mardon<\/strong><\/a> yn ddarlithydd mewn Marchnata a Strategaeth yn\nYsgol Busnes Caerdydd.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Cyhoeddwyd yr erthygl hon yn wreiddiol ar<\/em> The Conversation UK<\/a>.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Yn aml, caiff cynhyrchion digidol fel e-lyfrau a cherddoriaeth ddigidol eu gweld fel pethau sy\u2019n rhyddhau cwsmeriaid o\u2019r baich o fod yn berchen arnynt. Yn ein post diweddaraf, mae Dr […]","protected":false},"author":1678,"featured_media":1204,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[670],"tags":[525,663,691,692,661,662,659,668,665,693,694,660,669,666,664,695,667],"class_list":["post-1210","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-marchnata","tag-amazon","tag-apple-cy","tag-cherddoriaeth-ddigidol-cy","tag-cynhyrchion-digidol-cy","tag-digidol","tag-diwylliant-cwsmeriaid","tag-ffilm","tag-george-orwell-cy","tag-itunes-cy","tag-kindle-cy","tag-llyfrau-cy","tag-llyfrgell","tag-marchnata","tag-microsoft-cy","tag-netflix-cy","tag-perchenogaeth-cy","tag-spotify-cy"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paOfaS-jw","meta_box":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-content\/uploads\/sites\/620\/2019\/04\/Illustrated-e-reader.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1210","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1678"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1210"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1210\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1217,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1210\/revisions\/1217"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1204"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1210"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1210"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1210"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}