{"id":1192,"date":"2019-03-27T11:18:49","date_gmt":"2019-03-27T11:18:49","guid":{"rendered":"http:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/?p=1192"},"modified":"2019-04-09T11:32:16","modified_gmt":"2019-04-09T11:32:16","slug":"gallai-ffocws-newydd-ar-sylfaeni-economir-du-helpur-rhanbarthau-tlotaf-ar-ol-brexit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/cy\/gallai-ffocws-newydd-ar-sylfaeni-economir-du-helpur-rhanbarthau-tlotaf-ar-ol-brexit\/","title":{"rendered":"Gallai ffocws newydd ar sylfaeni economi\u2019r DU helpu\u2019r rhanbarthau tlotaf ar \u00f4l Brexit"},"content":{"rendered":"\n
\"\"
Fe adwaenir hyn fel yr economi sylfaenol, a\u2019r \u201chanfodion\u201d hyn yw\u2019r holl nwyddau a gwasanaethau sy\u2019n darparu\u2019r isadeiledd materol a chymdeithasol i\u2019r gymdeithas. <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Yn ein post diweddaraf, mae Dr Dylan Henderson yn gweithio gyda Dr Laura Reynolds, cyn-ymgeisydd PhD yn Ysgol Busnes Caerdydd, i drafod sut gallai ffocws newydd ar yr economi sylfaenol ateb rhai o broblemau anghydraddoldeb rhanbarthol y DU.<\/h3>\n\n\n\n

Ymysg\nyr holl ansicrwydd y mae Brexit yn ei achosi, mae pryderon wedi codi ynghylch y\nmodd y gallai fod yn gwaethygu problem berthnasol\nanghydraddoldeb<\/a>. Mae tystiolaeth gynyddol<\/a> sy\u2019n dangos y bydd yr anghyfartaleddau economaidd\na chymdeithasol<\/a> rhwng y rhanbarthau cryfach a gwannach\nyn y DU<\/a>\nyn ehangu. <\/p>\n\n\n\n

Gan\nedrych ar nifer o sefyllfeydd posib, amcangyfrifir y gallai\u2019r rhanbarthau tlawd\nfod rhwng 20% i 60% mwy agored i\neffeithiau\u2019r risgiau economaidd na Llundain<\/a>. Mae Cymru a gogledd-ddwyrain Lloegr ymysg y rhanbarthau sydd fwyaf tebygol\no gael eu heffeithio<\/a> am eu bod nhw\u2019n dibynnu cymaint ar allforio bwyd a nwyddau i Ewrop.<\/p>\n\n\n\n

\u201cOnd tra bo gadael yr UE yn anochel, efallai, nid oes rhaid i\u2019r bobl a\u2019r sectorau yn y rhanbarthau hyn gael eu hesgeuluso.\u201d<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Mae gwaith yn mynd rhagddo bellach i ddarganfod sut gallwn gefnogi\u2019r econom\u00efau lleol hyn yn genedlaethol. Tra bo denu busnesau newydd i wahanol ranbarthau yn bwysig, mae gwneuthurwyr polisi a busnesau sefydledig hefyd yn ystyried sut gallai cefnogi anghenion sylfaenol economi\u2019r wlad – a ffurfir gan bethau megis rhwydweithiau cyfleusterau, bwyd, a gwasanaethau iechyd – warchod yr ardaloedd hyn rhag problemau economaidd wedi Brexit.<\/p>\n\n\n\n

Fe\nadwaenir hyn fel yr economi sylfaenol, a\u2019r \u201chanfodion\u201d hyn yw\u2019r holl nwyddau a\ngwasanaethau sy\u2019n darparu\u2019r isadeiledd materol a chymdeithasol i\u2019r gymdeithas<\/a>. Mae hynny\u2019n cynnwys\ndarpariaeth adnoddau cynradd (er enghraifft, gwasanaethau iechyd, gofal ac\naddysg) yn ogystal \u00e2\u2019r isadeiledd sy\u2019n galluogi cymdeithas i weithredu\n(rhwydweithiau cyfleusterau, telathrebu, band llydan), a gweithgareddau\ndefnyddio beunyddiol (bwyd, twristiaeth, lletygarwch, manwerthu). Gyda\u2019i\ngilydd, mae\u2019r tair cydran hyn yn gyfrifol am gyflogaeth 63.8% (17.6%, 26.2% a\n20% yr un) o holl gyflogeion y DU<\/a>. Maent yn gyfrifol am hyd at 30% o wariant wythnosol y\ncartref<\/a>.\nEr bod y rhain yn rhan fawr o\u2019r economi, caiff y sectorau hyn eu hanwybyddu\u2019n\naml wrth i weithgareddau gwerth uchel megis gwasanaethau ariannol,\ngweithgynhyrchu uwch a\u2019r gwyddorau bywyd hawlio mwy o sylw.<\/p>\n\n\n\n

Yn draddodiadol, mae polisi cyhoeddus wedi anwybyddu\u2019r economi sylfaenol. Yn rhannol oherwydd ei chyflogau isel, lefelau sgiliau isel, a\u2019i chyfansoddiad gwerth isel tybiedig<\/a>. Serch hynny, mae\u2019n lleol gan mwyaf, a phrin y caiff ei phrynu neu ei gwerthu y tu hwnt i\u2019r DU – sy\u2019n golygu bod y sectorau hyn yn wydn yn wyneb ysgytwadau economaidd<\/a> megis Brexit. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Nad yw allforion a mewnforion yn effeithio ar sy sectorau sylfaenol i\u2019r fath raddau.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Wrth fesur effeithiau economaidd y DU yn gadael yr UE, gwneir rhagfynegiadau ar sail dibyniaeth ar fasnach \u00e2\u2019r UE<\/a>. Gan nad yw allforion a mewnforion yn effeithio ar sy sectorau sylfaenol i\u2019r fath raddau, gobeithir y gallent liniaru ar bethau yn ystod y cyfnod pontio.<\/p>\n\n\n\n

Polisi sy\u2019n dod i\u2019r amlwg<\/h3>\n\n\n\n

\u201cMae gwneuthurwyr polisi yng Nghymru eisoes wedi dechrau mabwysiadu rhai o egwyddorion yr economi sylfaenol.\u201d<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Fe wnaeth Cynllun Gweithredu Economaidd Ffyniant i Bawb<\/a> 2018 ymgorffori pedwar \u201csector sylfaenol\u201d. Sef twristiaeth, manwerthu, bwyd a gofal. Gan adeiladu ar hyn, rhyddhaodd Llywodraeth Cymru \u00a31.5 miliwn<\/a> ym mis Chwefror 2019 i gyllido prosiectau arbrofol sy\u2019n herio ffyrdd confensiynol o ysgogi cynhyrchedd a thwf yn y sectorau hyn. Mae cymhellion dros y newidiadau hyn yn cynnwys yr angen i gyflwyno swyddi gwell yn nes y cartref a sbarduno datblygiad economaidd rhanbarthol.<\/p>\n\n\n\n

Mae\narwyddion bod yr economi sylfaenol yn brigo mewn trafodaethau gwleidyddol yn y\nDU<\/a>\nhefyd. Ar lefel ranbarthol, mae\u2019n dechrau cael sylw yn y strategaethau diwydiannol\nlleol<\/a>\narloesol. Mae\u2019r polis\u00efau hyn, sy\u2019n seiliedig ar leoliadau penodol, wedi\nadeiladu ar symudiad llywodraeth y DU tuag at ddulliau lleol parthed datblygiad\ndiwydiannol a thwf economaidd. Mae drafft cyntaf strategaeth Awdurdod Cyfunedig Manceinion\nFwyaf<\/a>,\ner enghraifft, yn nodi bod y sylfaeni\u2019r economi yn un o\u2019i brif amcanion.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Mae arloesiadau technolegol eisoes yn newid y modd y mae busnesau yn gweithredu. <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ond er bod angen polisi i annog rhagor o drafod ar yr economi sylfaenol, nid dyma\u2019r unig beth a fydd yn ei helpu i dyfu. Mae ein hymchwil ni, er enghraifft, yn dangos fod technoleg yn hanfodol er mwyn annog datblygiad y sectorau hyn. <\/p>\n\n\n\n

\u201cMae arloesiadau technolegol – gan gynnwys deallusrwydd artiffisial, biotechnoleg, data mawr, technoleg gwmwl, rhyngrwyd y pethau, roboteg a thechnoleg y gofod – eisoes yn newid y modd y mae busnesau yn gweithredu.\u201d<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

A thra bo\u2019r datblygiadau hyn yn cael eu dathlu amlaf yn rhannau gwerth uchel yr economi, gallant hefyd helpu rhannau mwy cyffredin yr economi.<\/a><\/p>\n\n\n\n

Mae ein hymchwil ni, er enghraifft, yn dangos fod technoleg yn hanfodol er mwyn annog datblygiad y sectorau hyn. Mae arloesiadau technolegol – gan gynnwys deallusrwydd artiffisial, biotechnoleg, data mawr, technoleg gwmwl, rhyngrwyd y pethau, roboteg a thechnoleg y gofod – eisoes yn newid y modd y mae busnesau yn gweithredu. A thra bo\u2019r datblygiadau hyn yn cael eu dathlu amlaf yn rhannau gwerth uchel yr economi, gallant hefyd helpu rhannau mwy cyffredin yr economi.<\/a><\/p>\n\n\n\n

Er\ny bydd heriau, mae ein harwyddion cynnar yn dangos y bydd buddsoddi mewn\ntechnoleg a gefnogir gan ffibr hynod gyflym a thechnolegau band llydan ar gyfer\ndyfeisiau symudol yn arwain at newidiadau cynyddrannol\nhir-dymor cadarnhaol<\/a> ar draws y sectorau sylfaenol. Mae\u2019r rhain yn cynnwys mwy o arloesedd,\neffeithlonrwydd busnes, a gwerth ar gyfer cwsmeriaid. <\/p>\n\n\n\n

Er\nna fydd ffocws newydd ar yr economi sylfaenol yn datrys holl broblemau\nanghydraddoldeb rhanbarthol y DU wedi Brexit, gall twf addawol yn y sectorau\nhyn helpu. Ond dim ond cyhyd ag y bo rhagor o bolisi yn cael ei roi ar waith i\ngefnogi hyn. Bydd rhaid i\u2019r wlad ymgorffori\u2019r nwyddau a gwasanaethau hyn a\ngymerir yn ganiataol yn aml mewn polisi ac arfer cenedlaethol. Dim ond y pryd\nhynny y gall eu gwerth gael ei lawn sylweddoli, yn enwedig mewn tirwedd economaidd,\nwleidyddol a thechnolegol ansicr. <\/p>\n\n\n\n

Mae\u2019r <\/strong>Athro Dylan Henderson<\/strong><\/a> yn Uwch-gymrawd\nYmchwil yn <\/strong>Uned Ymchwil Economi Cymru<\/strong><\/a> yn Ysgol Busnes\nCaerdydd.<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Cyhoeddwyd yr erthygl hon yn wreiddiol ar <\/em>The Conversation UK<\/em><\/a>, ac fe\u2019i hysgrifennwyd gyda <\/em>Dr Laura Reynolds<\/em><\/a>, Dadansoddwr Data\na Pholisi ym <\/em>Mhrifysgol\nBirmingham<\/em><\/a>.<\/em><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Fe adwaenir hyn fel yr economi sylfaenol, a\u2019r \u201chanfodion\u201d hyn yw\u2019r holl nwyddau a gwasanaethau sy\u2019n darparu\u2019r isadeiledd materol a chymdeithasol i\u2019r gymdeithas. Yn ein post diweddaraf, mae Dr Dylan […]","protected":false},"author":1677,"featured_media":1111,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[631],"tags":[289,54,634,538,68,87,635,633,641,630,212,57,60,287,640,105,637,638,183,636,639,632,61],"class_list":["post-1192","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-economi-sylfaenol","tag-addysg","tag-arloesedd","tag-biotechnoleg","tag-brexit-cy","tag-busnes","tag-cymru","tag-data-mawr","tag-deallusrwydd-artiffisial","tag-economi-cy","tag-economi-sylfaenol","tag-ewrop","tag-llywodraeth-cymru","tag-llywodraeth-y-du","tag-llywodraethu","tag-polisi-cy","tag-prifysgol-caerdydd","tag-rhyngrwyd-y-pethau","tag-roboteg","tag-technoleg","tag-technoleg-gwmwl","tag-thechnoleg-y-gofod","tag-ue","tag-ysgol-busnes-caerdydd"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paOfaS-je","meta_box":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-content\/uploads\/sites\/620\/2019\/03\/Digging-foundations.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1192","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1677"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1192"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1192\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1194,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1192\/revisions\/1194"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1111"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1192"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1192"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1192"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}