{"id":1086,"date":"2019-01-31T15:22:01","date_gmt":"2019-01-31T15:22:01","guid":{"rendered":"http:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/?p=1086"},"modified":"2019-03-27T15:39:28","modified_gmt":"2019-03-27T15:39:28","slug":"pam-mae-chwaraeon-yn-cyfrif","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/cy\/pam-mae-chwaraeon-yn-cyfrif\/","title":{"rendered":"Pam mae chwaraeon yn cyfrif"},"content":{"rendered":"\n
\"\"
Yn gyn-chwaraewr p\u00eal-droed rhyngwladol ac yn gapten t\u00eem cenedlaethol Cymru, roedd yr Athro McAllister yn Gadeirydd Chwaraeon Cymru rhwng 2010-16.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Yn ein blog diweddaraf, mae\u2019r Athro Laura McAllister yn esbonio pam mae chwaraeon yn cyfrif yng nghyd-destun llywodraethu, a pha wersi y gellir eu dysgu o\u2019r heriau yn y sector ar draws meysydd arweinyddiaeth, amrywiaeth ac addysg.<\/h3>\n\n\n\n

Yn gyntaf oll, gadewch i mi\nddweud bod chwaraeon yn bwysig oherwydd nad yw\u2019n <\/em>bwysig. <\/p>\n\n\n\n

Gall gwylio\neich t\u00eem (Dinas Caerdydd yn fy achos i, ac rwy\u2019n optimistaidd am gyrraedd yr\nail safle ar bymtheg yn yr Uwch-gynghrair o hyd!) cael hwyl yn chwarae neu\nwylio fod yn faes o eithafion. Llawenydd a dathlu dirfawr, teimlo mewn trallod\na bod mewn anobaith am rywbeth nad yw\u2019n bwysig iawn mewn gwirionedd. <\/p>\n\n\n\n

Ond dyna\u2019r\ngwrthddywediad rhyfedd, mae<\/em> chwaraeon\no bwys oherwydd bod ganddo le unigryw yn enaid ein cenedl, ein hisymwybod, yn\nenwedig mewn cenedl fach fel Cymru. <\/p>\n\n\n\n

Mae hefyd yn\ncyrraedd llawer o bobl. P\u0175er gwahanol na fanteisiwyd arno\u2019n llawn. Dywedir yn\naml hefyd fod Cymru\u2019n brin o USP byd-eang deniadol. Wel gall chwaraeon lenwi\u2019r\nbwlch hwnnw. Ac ar \u00f4l Brexit, os yw\u2019n digwydd, yna bydd angen hynny\u2019n fawr\narnom! <\/p>\n\n\n\n

\u201cMae chwaraeon mor bwysig i Gymru, mae\u2019n rym sy\u2019n uno ar adeg pan ein bod ni\u2019n genedl sydd wedi’i rhannu’n gynyddol \u2013 o ran yr UE a Brexit, o ran rhagolygon economaidd, mewn cyfleoedd addysgol a chyfleoedd mewn bywyd.\u201d<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Mae 12.4% o\nblant pedair neu bump oed yng Nghymru\u2019n ordew ac mae hynny\u2019n syfrdanol. Mae\u2019r\nnifer sydd \u00e2 diabetes math 2 yn cynyddu’n fawr. Dylai\u2019r ffaith nad yw hanner\nein pobl ifanc yn gwneud ymarfer corff rheolaidd godi braw arnom. Dyna\u2019r\nrheswm pam roeddwn i\u2019n hynod siomedig gweld cynnydd mor gyfyngedig yn nhasglu’r\nFarwnes Tanni Grey-Thompson ar addysg gorfforol a chwaraeon mewn ysgolion. <\/p>\n\n\n\n

Roedd yn\nddarn tyngedfennol o waith, gydag adroddiad a wnaeth un argymhelliad: \u201cDylid\ngwneud Addysg Gorfforol yn bwnc craidd a gorfodol yng nghwricwlwm ysgolion a\nphob peth sy\u2019n gysylltiedig ag ef.\u201d<\/p>\n\n\n\n

P\u0175er ysgafn<\/h3>\n\n\n\n
\"\"
Mai chwaraeon yw \u201cp\u0175er ysgafn\u201d caletaf<\/em> Cymru. <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Rwyf hefyd wedi dadlau ers\namser maith mai chwaraeon yw \u201cp\u0175er ysgafn\u201d caletaf<\/em>\nCymru. Fel yr awgrymais yn fy narlith yng Ng\u0175yl y Gelli 2015<\/a>, roedd yn fwy pwysig i Gymru gyrraedd cystadleuaeth\nyr Ewros yn Ffrainc nag yr oedd i Gymru ennill Cwpan Rygbi\u2019r Byd. <\/p>\n\n\n\n

Dadleuol? Efallai. Ond wedi\u2019i\ncyfan, caiff p\u00eal-droed ei chwarae mewn dros 200 o wledydd ar draws y byd. Mae\u2019r\nfarchnad b\u00eal-droed yn Ewrop yn werth \u20ac25bn. Caiff rygbi ei chwarae gan oddeutu\n20 o genhedloedd, ac mae hynny\u2019n amcangyfrif hael. <\/p>\n\n\n\n

Yn wir rwyf wedi dysgu\u2019r rhan\nfwyaf o\u2019m gwersi mewn bywyd o chwaraeon. Pan fydd pobl yn siarad am wersi o\u2019r\nfath, maen nhw bob amser yn crybwyll pennu nodau, disgyblaeth ac ati, ond rwy\u2019n\ngolygu ychydig o bethau eraill:<\/p>\n\n\n\n

Angerdd yn gyntaf. Gall fod yn\nrhywbeth a allai beri problem. Rwyf wedi dysgu na ddylem gael ein dallu na’n\nblino gan ein brwdfrydedd dros y peth rydym ni’n ei garu. Mae hyn yn berffaith\nwir wrth lywodraethu chwaraeon \u2013 lle mae angen i\u2019r bobl ar lefel y bwrdd\nddadansoddi\u2019n oer a herio\u2019n llym. <\/p>\n\n\n\n

Gwers bwysig arall yw gwybod pryd i orffen. Mae gan bob un ohonom oes silff, mae pob athletwr yn gwybod hynny ac mae\u2019n ifanc iawn fel arfer iddyn nhw \u2013 yng nghanol 30au unigolyn. Wrth gwrs, mewn rolau arwain gallwn barhau am gyfnod yn hirach na hynny. Ond mae\u2019n hawdd iawn mynd yn rhy gyfforddus a mwynhau\u2019r rhannau pleserus o weithio ym maes chwaraeon. Ac felly, dylai ein harweinwyr gymryd eu rolau yr un mor ddifrifol ag athletwyr gyda\u2019u chwaraeon.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Mae\u2019n hawdd iawn mynd yn rhy gyfforddus a mwynhau\u2019r rhannau pleserus o weithio ym maes chwaraeon. <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\u201cOs ydych yn edrych ar eich cabinet medalau a thlysau drwy\u2019r amser, yna byddwch mwy na thebyg yn aros yn eich unfan. Dylai rhywun bob amser fod yn paratoi ar gyfer ei swyddogaeth nesaf fel arweinydd, yn yr un modd ag y mae athletwr yn paratoi ar gyfer ei g\u00eam neu ei bencampwriaeth nesaf.\u201d<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Rwy\u2019n credu\u2019n gryf bod angen i\nchwaraeon gyd-fynd \u00e2 chymdeithas \u2013 ac arwain yn glir lle bo hynny\u2019n briodol \u2013\nond ni ddylai ar unrhyw adeg fod ar ei h\u00f4l hi. <\/p>\n\n\n\n

Mae digon o astudiaethau\ndarogan yn bodoli sy\u2019n amlinellu\u2019r ffaith bod y ffordd rydym yn cynnig\nchwaraeon ar hyn o bryd \u2013 mewn clybiau, canolfannau hamdden, cyrff llywodraethu\ncenedlaethol a Chwaraeon Cymru a\u2019r Llywodraeth hyd yn oed \u2013 yn gallu bod yn\nllwyr anghydnaws \u00e2\u2019r newidiadau mewn cymdeithas. <\/p>\n\n\n\n

Nid ydym yn llwyddo rhoi sylw\ni wybodaeth am dueddiadau megis newidiadau o ran ffordd o fyw, pwyslais\nteuluol, diwylliant chwarae achlysurol (yn hytrach na chofrestru, mewn\nclybiau), datblygiadau technolegol, apiau ffitrwydd a monitorau, heb s\u00f4n am\nddeallusrwydd artiffisial.<\/p>\n\n\n\n

\u201cMae angen i ni anelu\u2019n uwch o ran her.\u201d <\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Mannau blaengar<\/h3>\n\n\n\n

R\u00f4l arweinwyr yw gwahodd\nsafbwyntiau amgen, bod yn gryf yn bersonol ac yn ddigon parod i dderbyn\ndewisiadau eraill. Mae\u2019r cyfan yn ymwneud \u00e2 chraffu\u2019n effeithiol, symud i fan\ndiwylliannol gwahanol lle croesewir her ac ni chaiff ei gymryd yn bersonol. <\/p>\n\n\n\n

Dywedodd Prif Swyddog Gweithredol Bwrdd wrthyf unwaith yn ddiamynedd, \u201cLaura, rwyt ti eisiau mwy bob amser. Rwyt ti\u2019n anghofio pa mor bell rydym ni wedi dod.\u201d Mae hyn yn eironig ac yn gwbl amherthnasol. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Nid man clyd yw bwrdd effeithiol. <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Mae\u2019n ymwneud\n\u00e2 ble rydym ni\u2019n mynd fel sefydliad. Nid man clyd yw bwrdd effeithiol sy\u2019n\nanwybyddu pobl newydd a syniadau gwahanol. <\/p>\n\n\n\n

Ni ddylai\ncyfarfodydd bwrdd ychwaith fod yn fannau cyfforddus. Yn hytrach, dylent fod yn\nbraf o safbwynt cyfrannu\u2019n weithredol a chyflawni gwaith. <\/p>\n\n\n\n

Dylai pobl\nanghytuno ynddynt. <\/p>\n\n\n\n

Dylent fod\nyn fannau blaengar, lle cynhelir pob trafodaeth ar sail her a meddwl yn\nfeirniadol a lle caiff aelodau\u2019r bwrdd eu hannog i gynnig pethau gwahanol i\u2019r\nhyn a gynigir. <\/p>\n\n\n\n

Nid yw hyn yn golygu y dylem anghofio parch. Dylid teimlo\u2019n anesmwyth oherwydd dulliau cwestiynu effeithiol a dadleuon cadarn, nid trwy ddiraddio neu danseilio ein cydweithwyr.<\/p>\n\n\n\n

Dallineb penderfynol<\/h3>\n\n\n\n

Mae amrywiaeth yn hanfodol er\nmwyn cynnal byrddau llwyddiannus ym maes chwaraeon a sectorau eraill. Mae\u2019r\nacademydd o UDA, Margaret Heffernan, yn trafod \u201cdallineb penderfynol\u201d\n(deilliodd ei theori o scandal Enron) lle gallai ac y dylai aelodau’r bwrdd wybod\nyr hyn sy’n digwydd. <\/p>\n\n\n\n

\u201cY pwynt yw bod gan fyrddau sy\u2019n brin o amrywiaeth aelodau sydd \u00e2 mannau dall tebyg.\u201d <\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Darllenais\nlyfr diddorol arall yn ddiweddar sef The\nDiversity Bonus<\/em><\/a> gan Scott E. Page o Brifysgol Michigan. Mae\u2019n trafod\namrywiaeth wybyddol a\u2019r economi wybodaeth. Mae algorithmau a safbwyntiau\ngwahanol yn arwain at fusnesau creadigol a llwyddiannus. <\/p>\n\n\n\n

Mae\u2019n ymwneud ag amrywiaeth gynrychioladol yn ogystal ag amrywiaeth o ran meddwl a herio (er bod y cyntaf yn parhau\u2019n bwysig). <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Mae\u2019r fenter yn adeiladu ar y gwaith a wnaethom pan oeddwn yn gadeirydd i newid proffil ein bwrdd ein hunain. <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Rwy\u2019n\nffyddiog bod hyn yr un mor berthnasol i lywodraethu chwaraeon ag unrhyw sector\narall. Dyma pam fy mod i\u2019n falch bod gan Chwaraeon Cymru, fel y prif\nariannwr, safbwynt polisi newydd a chadarn o ran amrywiaeth rhwng y rhywiau ar\nfyrddau<\/a>. <\/p>\n\n\n\n

Mae\u2019r fenter\nyn adeiladu ar waith a wnaethom pan oeddwn yn gadeirydd i newid proffil ein\nbwrdd ein hunain. Gwnaethom newid y bwrdd o gael dros 80% o ddynion i bron 60%\no fenywod, ac roedd gennym 16% o aelodau BAME (pobl dduon, asiaidd a\nlleiafrifoedd ethnig) ar ddiwedd y trawsnewidiad. Gwnaethom hefyd newid yr\nystod oedran i broffil llawer yn iau.<\/p>\n\n\n\n

Uchelgais\nChwaraeon Cymru yw bod cyrff llywodraethu cenedlaethol \u2018effaith uchel\u2019 a\nsefydliadau chwaraeon cenedlaethol yn cyflawni amrywiaeth hafal (50:50) o ran y\nrhywiau ar fyrddau erbyn 2020 a chymhwyso diffiniad Comisiynydd yr EU o ran\ncydraddoldeb rhwng y rhywiau (o leiaf 40% o fenywod neu ddynion ar\nfwrdd). <\/p>\n\n\n\n

Mae\u2019n\nddiddorol bod Sport England<\/a> ac UK Sport<\/a> wedi dechrau gyda 30%. <\/p>\n\n\n\n

I mi, mae\nhynny\u2019n rhy isel ac nid yw\u2019n uchelgeisiol o gwbl.<\/p>\n\n\n\n

Mae\u2019r blog hwn yn seiliedig ar\nsesiwn hysbysu dros frecwast addysg weithredol a gyflwynwyd gan yr Athro\nMcAllister. Cewch ragor o wybodaeth am ein cyfres o ddigwyddiadau <\/em>yma<\/em><\/a>.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Mae <\/strong>Laura McAllister<\/strong><\/a> yn Athro mewn Polisi Cyhoeddus yn <\/strong>Ysgol y Gyfraith a Gwleidyddiaeth Prifysgol Caerdydd<\/strong><\/a> a <\/strong>Chanolfan Llywodraethu Cymru<\/strong><\/a>.<\/strong><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Yn gyn-chwaraewr p\u00eal-droed rhyngwladol ac yn gapten t\u00eem cenedlaethol Cymru, roedd yr Athro McAllister yn Gadeirydd Chwaraeon Cymru rhwng 2010-16. Yn ein blog diweddaraf, mae\u2019r Athro Laura McAllister yn esbonio […]","protected":false},"author":1653,"featured_media":682,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[537],"tags":[543,538,540,541,87,57,287,105,542,539,544],"class_list":["post-1086","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-llywodraethu","tag-arweinyddiaeth","tag-brexit-cy","tag-canolfan-llywodraethiant-cymru","tag-chwaraeon-cymru","tag-cymru","tag-llywodraeth-cymru","tag-llywodraethu","tag-prifysgol-caerdydd","tag-tim-cymru","tag-ysgol-y-gyfraith-a-gwleidyddiaeth","tag-ysgolion"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paOfaS-hw","meta_box":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-content\/uploads\/sites\/620\/2019\/01\/Footballer-.png","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1086","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1653"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1086"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1086\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1087,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1086\/revisions\/1087"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/media\/682"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1086"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1086"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/business-school\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1086"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}