{"id":5632,"date":"2020-12-14T15:33:04","date_gmt":"2020-12-14T15:33:04","guid":{"rendered":"http:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/?p=5632"},"modified":"2020-12-14T15:33:15","modified_gmt":"2020-12-14T15:33:15","slug":"dewch-i-gwrdd-ar-ymchwilydd-yr-athro-anne-rosser","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/cy\/2020\/12\/14\/dewch-i-gwrdd-ar-ymchwilydd-yr-athro-anne-rosser\/","title":{"rendered":"Dewch i gwrdd \u00e2\u2019r ymchwilydd \u2013 yr Athro Anne Rosser"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Mae clefyd Huntington yn un dinistriol, a achosir gan enyn diffygiol sy’n atal yr ymennydd rhag gweithio’n iawn, gan effeithio ar symudedd, dysgu, meddwl ac emosiynau. Mae’r symptomau’n gwaethygu dros amser ac ar hyn o bryd nid oes modd gwella\u2019r clefyd. Mae’n gyflwr etifeddol ac mae ganddo siawns o tua 50% y caiff ei basio i lawr gan riant. Fe wnaethom siarad \u00e2’r ymchwilydd Anne Rosser, Athro Niwrowyddoniaeth Glinigol, Adran Meddygaeth Seicolegol a Niwrowyddorau Clinigol ym Mhrifysgol Caerdydd.  <\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dywedwch ychydig wrthym am eich ymchwil.\u202f\u202f<\/strong> <\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mae fy ymchwil yn canolbwyntio ar ddod o hyd i driniaethau ar gyfer y cyflwr niwroddirywiol, clefyd Huntington. Mae gennym ddiddordeb yng nghlefyd Huntington oherwydd ei fod yn cynrychioli maes o angen clinigol mawr, ond cydnabyddir hefyd ei fod yn fodel da ar gyfer clefydau niwroddirywiol eraill, sy’n golygu y gall canfyddiadau fod yn drosglwyddadwy.   <\/p>\n\n\n\n

Mae clefyd Huntington yn gyflwr niwroddirywiol lle mae nerfgelloedd yn cael eu colli’n araf ond yn ddiwrthdro o ran benodol o’r ymennydd o’r enw’r striatwm. Oherwydd bod y striatwm wedi’i gysylltu ag ardaloedd eang o’r ymennydd, mae niwed iddo yn arwain at ystod eang o symptomau gan gynnwys dirywiad yn y gallu i symud, anhawster wrth feddwl ac aflonyddwch ymddygiadol.   <\/p>\n\n\n\n

Mae’r cyflwr fel arfer yn dechrau mewn pobl canol oed ac yn gwaethygu dros gyfnod o oddeutu 20 mlynedd nes bod dioddefwyr yn colli eu gallu i symud yn sylweddol ac angen help gyda’r mwyafrif neu holl weithgareddau bywyd bob dydd. Un o\u2019r agweddau arbennig o boenus ar glefyd Huntington yw’r newid i bersonoliaeth y dioddefwr a’r symptomau seiciatryddol a all effeithio ar allu unigolyn i weithio ac i gynnal perthnasoedd, hyd yn oed yn ystod camau cynnar y clefyd. Agwedd drist arall yw y bydd dioddefwr gyda chlefyd Huntington yn trosglwyddo’r cyflwr i tua hanner ei blant, felly mae’n gyflwr sy’n cael effaith sylweddol ar yr uned deuluol. <\/p>\n\n\n\n

Fel gwyddonydd clinigol, rwy’n gweithio mewn labordai ac yn glinigol ac wedi gweithio ar sawl agwedd ar glefyd Huntington, yn amrywio o ymchwil i\u2019r agweddau sylfaenol ar annormaleddau ymddygiadol y clefyd, a cheisio deall mwy am yr hyn sy’n mynd o’i le yn yr ymennydd, i ymchwil labordy ac ymchwil glinigol gyda’r nod o brofi triniaethau posibl newydd.   <\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Un llinyn sydd wedi rhedeg drwy’r gwaith dros y 25 mlynedd diwethaf yw therapi celloedd. Mewn therapi celloedd rydym yn defnyddio amryw o gynhyrchion celloedd (mae llawer ohonynt yn deillio o f\u00f4n-gelloedd) i geisio atgyweirio organ sydd wedi’i ddifrodi. Mae hyn yn bwysig mewn niwrowyddoniaeth gan mai gallu cyfyngedig iawn sydd gan yr ymennydd i atgyweirio’i hun.  <\/p>\n\n\n\n

Os yw celloedd yn cael eu rhoi yn llif y gwaed trwy bigiad, ychydig iawn fydd yn cyrraedd yr ymennydd, felly mae angen i ni eu cyflwyno\u2019n uniongyrchol trwy lawdriniaeth niwrolawfeddygol. Rydym wedi bod yn datblygu’r mathau hyn o therap\u00efau dros nifer o flynyddoedd yn y labordy, gan geisio deall y fioleg sy’n sail i drawsblaniadau llwyddiannus fel y gallwn wneud y gorau o’r gweithdrefnau.   <\/p>\n\n\n\n

Rydym bellach ar y cam i gynnal treialon clinigol cynnar gyda chleifion. Gan fod hwn yn waith arbrofol iawn, mae angen inni weithredu’n ofalus, felly mae’r treialon hyn yn cynnwys niferoedd bach o gyfranogwyr i wneud yn si\u0175r bod y gweithdrefnau’n ddiogel. Mae’r treialon yn hynod gymhleth felly dechreuon ni weithio ar hyn ychydig flynyddoedd yn \u00f4l ac rydyn ni’n gobeithio cwblhau’r astudiaeth gyfredol dros y flwyddyn neu ddwy nesaf.    <\/p>\n\n\n\n

Beth yw eich gweledigaeth ar gyfer eich ymchwil a sut y gallai fod o fudd i gleifion \u00e2 Chlefyd Huntington nawr ac yn y dyfodol? <\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Nod llawer o driniaethau ar gyfer clefydau niwroddirywiol fel clefyd Huntington yw arafu cynnydd y cyflwr. Mae arafu proses y clefyd yn bwysig iawn, ond ni fydd yn adfer celloedd sydd eisoes wedi’u cymryd gan y clefyd.   <\/p>\n\n\n\n

Mae therapi celloedd yn cynnig y syniad o ddisodli’r celloedd nerfol sydd wedi dirywio \u00e2 chelloedd newydd a all fabwysiadu eu swyddogaeth. Dylai therap\u00efau celloedd fod yn gydnaws \u00e2’r rhan fwyaf o’r triniaethau i addasu clefydau sy’n cael eu datblygu ar gyfer clefyd Huntington. Gobeithio y bydd hyn yn arwain at ffordd o wella ansawdd bywyd pobl \u00e2 chlefyd Huntington. <\/p>\n\n\n\n

Mae’r gwaith hwn yn gymhleth ac wedi gofyn am gydweithrediad \u00e2 gwyddonwyr eraill yn fy labordy (Gr\u0175p Atgyweirio Ymennydd Caerdydd) a grwpiau eraill yn y DU a’r tu allan iddo a gydag amrywiaeth o ymchwilwyr eraill, yn enwedig ein hathro Niwrolawdriniaeth lleol a phennaeth yr adran niwrowyddoniaeth yn y Ganolfan Ymchwil Treialon.   <\/p>\n\n\n\n

Beth wnaeth eich ysbrydoli neu sydd o ddiddordeb i chi yn y maes ymchwil penodol hwn? <\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Rydw i wastad wedi bod \u00e2 diddordeb yn sut mae’r ymennydd yn gweithio ac roedd hyn yn sbardun dylanwadol wrth wneud cais i astudio meddygaeth. Yna cefais fy ysbrydoli gan lawer o niwrowyddonwyr gwych yn ystod fy astudiaethau ym Mhrifysgol Caergrawnt. Tra roeddwn yn fyfyriwr meddygol es i i ddarlith gan Steve Dunnett ar drawsblaniadau niwral ar gyfer clefydau\u2019r ymennydd, ac wnaeth hynny fy nghyffroi\u2019n arw. Flynyddoedd yn ddiweddarach, b\u00fbm yn ffodus i weithio gyda Steve.  <\/p>\n\n\n\n

Beth wnaeth eich ysbrydoli i ddod i weithio yng Nghaerdydd?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Roedd sawl peth gyda\u2019i gilydd wedi fy ysbrydoli i ystyried symud i Gaerdydd. Roedd yn amlwg tua diwedd y 90au bod Caerdydd yn caffael m\u00e0s critigol gan ddatblygu i fod yn ganolfan ragoriaeth ar gyfer niwrowyddoniaeth a geneteg seiciatrig. Yn ogystal \u00e2 hyn, symudodd Martin Evans, arbenigwr b\u00f4n-gelloedd (a gafodd wobr Nobel am y gwaith hwn yn dilyn hynny) o Brifysgol Caergrawnt i Brifysgol Caerdydd. Hefyd, symudodd fy nghydweithiwr Steve Dunnett ei labordy i Gaerdydd ym 1999, a oedd yn atyniad arall \u2013 yn y pendraw b\u00fbm yn cydweithio’n agos \u00e2 Steve nes iddo ymddeol yn 2017. Yn olaf (ond yn hollbwysig!) cynigiwyd swydd i fy ng\u0175r hefyd fel Uwch Ddarlithydd yn Ysgol y Biowyddorau, Prifysgol Caerdydd.   <\/p>\n\n\n\n

Beth yw eich hoff bethau am Gaerdydd?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rwyf wedi s\u00f4n am yr hyn y mae\u2019r Brifysgol yn ei gynnig, ond rydw i hefyd wedi dod i garu dinas Caerdydd.  Rwy\u2019n hoff iawn o\u2019r cyfuniad o ddiwylliant, treftadaeth, a\u2019r bobl leol gyfeillgar a\u2019r ffaith mai ychydig iawn o amser y mae\u2019n ei gymryd i gyrraedd y bryniau neu\u2019r arfordir. <\/p>\n\n\n\n

Beth rydych chi’n mwynhau ei wneud yn eich amser hamdden? <\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Fy hoff weithgaredd yw treulio amser gyda fy nhair merch \u2013 sydd bellach i gyd yn oedolion. Rydyn ni’n mwynhau cerdded, sg\u00efo a threulio amser gyda’n gilydd yn gyffredinol. Rwyf hefyd yn angerddol am dyfu llysiau a phaentio ac rwy’n mwynhau cerddoriaeth \u2013 rwy’n hoffi mynd i Opera Cenedlaethol Cymru yn arbennig (ond nid ar hyn o bryd yn amlwg\u2026.) <\/p>\n\n\n\n

Rhagor o wybodaeth am sut y gallwch gefnogi ymchwil Prifysgol Caerdydd.<\/a><\/em><\/strong><\/em><\/strong><\/a><\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Mae clefyd Huntington yn un dinistriol, a achosir gan enyn diffygiol sy'n atal yr ymennydd rhag gweithio'n iawn, gan effeithio ar symudedd, dysgu, meddwl ac emosiynau. Mae'r symptomau'n gwaethygu dros amser ac ar hyn o bryd nid oes modd gwella\u2019r clefyd. Mae'n gyflwr etifeddol ac mae ganddo siawns o tua 50% y caiff ei basio i lawr gan riant. Fe wnaethom siarad \u00e2'r ymchwilydd Anne Rosser, Athro Niwrowyddoniaeth Glinigol, Adran Meddygaeth Seicolegol a Niwrowyddorau Clinigol ym Mhrifysgol Caerdydd. ","protected":false},"author":1811,"featured_media":5627,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[204,170],"tags":[],"class_list":["post-5632","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-donate-cy","category-news-cy"],"meta_box":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5632","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1811"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5632"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5632\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5700,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5632\/revisions\/5700"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5627"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5632"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5632"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5632"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}