{"id":4159,"date":"2019-12-19T17:47:59","date_gmt":"2019-12-19T17:47:59","guid":{"rendered":"http:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/?p=4159"},"modified":"2019-12-19T17:49:55","modified_gmt":"2019-12-19T17:49:55","slug":"athro-ffisioleg-arloesol-caerdydd","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/cy\/2019\/12\/19\/athro-ffisioleg-arloesol-caerdydd\/","title":{"rendered":"Athro Ffisioleg Arloesol Caerdydd"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"http:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-content\/uploads\/sites\/323\/2019\/12\/Mahalanobis_landscape-1024x576.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4155\" srcset=\"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-content\/uploads\/sites\/323\/2019\/12\/Mahalanobis_landscape-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-content\/uploads\/sites\/323\/2019\/12\/Mahalanobis_landscape-170x96.jpg 170w, https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-content\/uploads\/sites\/323\/2019\/12\/Mahalanobis_landscape-250x141.jpg 250w, https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-content\/uploads\/sites\/323\/2019\/12\/Mahalanobis_landscape-550x309.jpg 550w, https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-content\/uploads\/sites\/323\/2019\/12\/Mahalanobis_landscape-600x338.jpg 600w, https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-content\/uploads\/sites\/323\/2019\/12\/Mahalanobis_landscape-300x169.jpg 300w, https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-content\/uploads\/sites\/323\/2019\/12\/Mahalanobis_landscape-768x432.jpg 768w, https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-content\/uploads\/sites\/323\/2019\/12\/Mahalanobis_landscape-70x40.jpg 70w, https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-content\/uploads\/sites\/323\/2019\/12\/Mahalanobis_landscape-270x152.jpg 270w, https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-content\/uploads\/sites\/323\/2019\/12\/Mahalanobis_landscape-370x208.jpg 370w, https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-content\/uploads\/sites\/323\/2019\/12\/Mahalanobis_landscape-570x320.jpg 570w, https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-content\/uploads\/sites\/323\/2019\/12\/Mahalanobis_landscape-670x376.jpg 670w, https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-content\/uploads\/sites\/323\/2019\/12\/Mahalanobis_landscape-770x433.jpg 770w, https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-content\/uploads\/sites\/323\/2019\/12\/Mahalanobis_landscape-870x489.jpg 870w, https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-content\/uploads\/sites\/323\/2019\/12\/Mahalanobis_landscape-970x545.jpg 970w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption>Athro Subodh Chandra Mahalanobis (circa 1900)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Nid yw Subodh Chandra Mahalanobis yn enw cyfarwydd i lawer, ond roedd y cyn-academydd o Brifysgol Caerdydd yn arloeswr yn ei gyfnod. Yng Ngholeg Prifysgol De Cymru a Sir Fynwy (a ddaeth yn ddiweddarach yn Brifysgol Caerdydd), fe dorrodd dir newydd nid yn unig yn y byd gwyddonol ond hefyd drwy ei waith yn hyrwyddo annibyniaeth India. <\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ganwyd Mahalanobis yn Kolkata ym 1868. Datblygodd frwdfrydedd dros ymchwiliad gwyddonol yn ifanc ac ymrestrodd yn Ysgol Meddygaeth Calcutta yn 1883. O fanno, fe wnaeth ei ffordd i Brydain, yn astudio ym Mhrifysgol Caeredin, cyn teithio i\u2019r de yn 1897 i Gaerdydd, a dod yn ddarlithydd cynorthwyol ac yn arddangoswr mewn ffisioleg. Yn \u00f4l The Cardiff Times yn 1897, hwn oedd y tro cyntaf i Indiad gael ei benodi\u2019n arholwr ar gyfer gradd wyddonol mewn prifysgol Brydeinig. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yn wir, roedd hwn yn gyfnod arloesol yn hanes Prifysgol Caerdydd. Ychydig dros ddegawd ar \u00f4l i Mahalanobis weithio yng Nghaerdydd, ymunodd Millicent Mackenzie, un o benseiri mudiad y swffragetiaid \u00e2\u2019r Brifysgol gan ddod yn athro benywaidd cyntaf mewn prifysgol siartredig lawn yn y DU . <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Roedd Mahalanobis ei hun hefyd wedi bod yn weithgar yn wleidyddol ym maes hawliau a chenedlaetholdeb Indiaidd. Roedd yn aelod o Gyngres Genedlaethol India ac yn llywydd cymdeithas Indiaidd Caeredin. Roedd hefyd yn aelod sefydlol o Gymdeithas Foesegol Caeredin yn trafod pynciau megis hawliau Indiaid a\u2019u haddysg. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Credai ymchwilydd modern ym Mhrifysgol Caeredin ei fod yn bosibl y cafodd Mahalanobis drafferth datblygu ei yrfa ym Mhrydain. Gall hyn fod wedi ei ysgogi i ddychwelyd i India, lle daeth yn athro yn Kolkata yn 1900. Yno, fe sefydlodd ffisioleg fel pwnc academaidd annibynnol yn y wlad: cafodd ei waith effaith ddwys ar addysg Indiaidd. Yn 1934, daeth yn llywydd sefydlol Cymdeithas Ffisiolegol India &#8211; sefydliad sy\u2019n parhau heddiw. Er cyflawniadau a gallu diamheuol Mahalanobis, ychydig iawn a ysgrifennwyd amdano, a dim ond ychydig o gydnabyddiaethau sydd o\u2019i gyfraniadau arloesol i fywyd Prifysgol yng Nghaeredin a Chaerdydd. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Wedi\u2019ch ysbrydoli gan hanes Subodh Chandra Mahalanobis? <a href=\"https:\/\/campaigns.cardiff.ac.uk\/enwau-nodedig-caerdydd\">Dywedwch wrthym am enwau nodedig eraill sydd \u00e2 chysylltiadau \u00e2 Chaerdydd a Phrifysgol Caerdydd<\/a>: rydym eisiau eich awgrymiadau am ffigurau hanesyddol sy\u2019n haeddu cael eu dathlu mewn enwau adeiladau, gwaith celf a phortreadau ar y campws.<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Athro Subodh Chandra Mahalanobis (circa 1900) Nid yw Subodh Chandra Mahalanobis yn enw cyfarwydd i lawer, ond roedd y cyn-academydd o Brifysgol Caerdydd yn arloeswr yn ei gyfnod. Yng Ngholeg [&hellip;]","protected":false},"author":904,"featured_media":4154,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[198],"tags":[],"class_list":["post-4159","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-enwau-nodedig"],"meta_box":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4159","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-json\/wp\/v2\/users\/904"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4159"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4159\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4169,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4159\/revisions\/4169"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4154"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4159"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4159"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4159"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}