{"id":3394,"date":"2018-12-20T10:54:03","date_gmt":"2018-12-20T10:54:03","guid":{"rendered":"http:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/?p=3394&lang=cy"},"modified":"2018-12-20T12:13:47","modified_gmt":"2018-12-20T12:13:47","slug":"game-changers-helen-molyneux-llb-1987-monumental-welsh-women","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/alumni\/cy\/2018\/12\/20\/game-changers-helen-molyneux-llb-1987-monumental-welsh-women\/","title":{"rendered":"Newid y drefn: Helen Molyneux (LLB 1987) – Monumental Welsh Women"},"content":{"rendered":"
\"Helen<\/a>
Helen Molyneux (LLB 1987)<\/figcaption><\/figure>\n

Helen Molyneux (LLB 1987) yw’r unigolyn y tu \u00f4l i ‘Monumental Welsh Women’ \u2013 gr\u0175p sydd eisiau codi cerflun cyntaf Caerdydd i anrhydeddu menyw o Gymru.<\/p>\n

Felly, pam cerflun? Efallai ei fod yn ymddangos yn hen ffasiwn, ond rwy’n gredwr cryf yn yr hen ddywediad ‘fedrwch chi ddim bod yr hyn na allwch weld’.<\/p>\n

Mae cerfluniau cyhoeddus yn dathlu bywydau a chyflawniadau anhygoel. Fodd bynnag, maent yn gymaint mwy na hynny. Maent yn ddatganiadau cymdeithasol o werth, yn arwydd mai dyma’r math o bobl sy’n uchel eu parch mewn cymdeithas. Yng Nghaerdydd, mae’r bobl hynny wedi’u hanfarwoli o’n cwmpas. Os ewch am dro o ganol dinas Caerdydd i’r Cei, byddwch yn mynd heibio i ffigurau mor amrywiol ag Arglwydd Bute, Nye Bevan ac Ivor Novello.<\/p>\n

Her i chi \u2013 faint o’r cerfluniau hynny sy’n rhai o fenywod (go iawn)? Nid yn unig yng Nghaerdydd, ond ar draws Cymru gyfan.<\/p>\n

Ildio? Yr ateb yw dau gerflun yn unig. Y Frenhines Victoria (oedd yn amlwg ddim yn Gymraes) a Boadicea.<\/p>\n

Pan ddarllenais hynny am y tro cyntaf \u2013 mewn erthygl gan y newyddiadurwraig Carolyn Hitt \u2013 cymaint oedd fy syndod hyd nes i fi benderfynu ymchwilio i’r mater. Cefais sioc gan yr hyn a ganf\u00fbm. Nid y diffyg cerfluniau oedd yr unig broblem: roedd hefyd yn anodd hyd yn oed dod o hyd i straeon menywod a ‘gyflawnodd’ rywbeth. Roedd petai’n cael ei gymryd yn ganiataol, os nad ystyriwyd bod unrhyw fenyw yn haeddu cerflun, y rheswm syml dros hynny yw am nad oes unrhyw fenyw sy’n werth ei dathlu.<\/p>\n

Yn arwyddocaol ddigon, pan luniodd Monumental Welsh Women<\/a> restr o gant o fenywod sydd wedi cael effaith sylweddol ar draws ystod o feysydd, o wleidyddiaeth a’r celfyddydau i feddyginiaeth a phensaern\u00efaeth, yn \u00f4l rhai pobl, roedd y menywod ar ein rhestr “braidd yn astrus”! Rhaid i ni eu hamlygu’n union am eu bod yn astrus \u2013 am nad yw eu cyflawniadau wedi’u cofnodi na’u cydnabod yn briodol.<\/p>\n

Mae angen cerfluniau o fenywod amlwg arnom ni fel bod merched (a bechgyn) yn meddu ar ddelweddau bob dydd o fenywod llwyddiannus ac ysbrydoledig, sy’n rhan annatod o’u milltir sgw\u00e2r.<\/p>\n

Gyda lwc, bydd bod yn fenyw lwyddiannus yn rhywbeth cyffredin ryw ddydd. Nid peth prin, egsotig, neu nodedig yn rhinwedd rhywedd.<\/p>\n

Unwaith bod gennym gerfluniau o fenywod ledled Cymru sydd wedi cyflawni pethau anhygoel, fydd ddim rhaid i ni s\u00f4n am y ffaith mai menywod ydynt; yn hytrach cawn, yn syml, ein hysbrydoli gan eu cyflawniadau, a chydnabod eu cyfraniadau i Gymru a’r byd.<\/p>\n

Darllenwch yr erthygl nesaf am Newid y Drefn:
\nNia Jones (Environmental Geography 2016-) and Douglas Lewns (Environmental Geography 2017-) – The No Straw Stand<\/a><\/strong><\/h3>\n

Hefyd yn y gyfres:<\/p>\n