{"id":6684,"date":"2026-10-14T09:41:49","date_gmt":"2026-10-14T08:41:49","guid":{"rendered":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/LTAcademy\/?page_id=6684"},"modified":"2026-10-14T09:50:22","modified_gmt":"2026-10-14T08:50:22","slug":"nid-lliwiau-tlws-yn-unig-defnyddio-lliw-a-chyferbyniad-yn-gynhwysol","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/LTAcademy\/cy\/nid-lliwiau-tlws-yn-unig-defnyddio-lliw-a-chyferbyniad-yn-gynhwysol\/","title":{"rendered":"Nid lliwiau tlws yn unig: Defnyddio lliw a chyferbyniad yn gynhwysol"},"content":{"rendered":"

Cyflwyniad<\/h2>\n

\u00a0<\/span>\u00a0<\/span>Mae prifysgolion wedi ymrwymo i greu amgylcheddau dysgu lle gall pob myfyriwr gymryd rhan a llwyddo. Fodd bynnag, nid yw rhoi\u2019r un adnoddau i bob myfyriwr bob amser yn arwain at fynediad cyfartal.\u00a0<\/span>\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Mae gweithgaredd syml a ddatblygais yn dangos y gwahaniaeth hwn.\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Yn ystod cyfweliad (aflwyddiannus!) gyda thri aelod uwch o staff yn yr Ysgol, cyflwynais y ddelwedd ganlynol fel rhan o’m cyflwyniad. Yna estynnais yn nerfus i mewn i’m siaced siwt a thynnu tair sbectol haul si\u00e2p calon: glas, coch a gwyrdd.\u00a0<\/span>\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Diolch byth…whiw…cytunodd y tri i’w gwisgo. Beth fyddwn i wedi ei wneud pe na baent wedi gwneud hynny, dydw i ddim yn gwybod! Mae’n debyg y byddai wedi bod yn gyfeiriad hanesyddol…sleid nesaf, os gwelwch yn dda.\u00a0\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

I ddau gyfranogwr, nid oedd y sbectol yn gwneud unrhyw wahaniaeth o gwbl. Ar gyfer un cyfranogwr, fodd bynnag, ymddangosodd neges gudd yn sydyn: “DWLU AR Y SBECTOL.” Roedd y wybodaeth wedi bod yno erioed. Y gwahaniaeth oedd bod gan un unigolyn yr offeryn cywir i gael mynediad iddo.\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

\"pixelated<\/p>\n
\"8<\/figure>\n<\/figure>\n

Y <\/span>gweithgaredd<\/span>: yr un <\/span>dasg<\/span>, <\/span>profiad<\/span> gwahanol<\/span>\u00a0<\/span><\/span>\u00a0<\/span><\/h2>\n

Rhoddwyd y canlynol i\u2019r tri chyfranogwr ar yr un pryd:\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

yr un ddelwedd,\u00a0\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

yr un cyfarwyddiadau,\u00a0\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

yr un faint o amser.\u00a0\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Ar<\/span> bapur<\/span>, <\/span>roedd<\/span> hyn<\/span> i\u2019w<\/span> weld <\/span>yn<\/span> deg. Cyn <\/span>darllen<\/span> ymhellach<\/span>, <\/span>cymerwch<\/span> eiliad<\/span> i<\/span> edrych<\/span> ar<\/span> y <\/span>ddelwedd<\/span> uchod<\/span>. <\/span>Allwch<\/span> chi weld y <\/span>neges<\/span> gudd<\/span>?\u00a0\u00a0<\/span><\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Cymerwch<\/span> 10 <\/span>eiliad<\/span> cyn<\/span> sgrolio<\/span> ymhellach<\/span>… <\/span>Allwch<\/span> chi weld y <\/span>neges<\/span> gudd<\/span>?\u00a0<\/span><\/span>\u00a0<\/span><\/h3>\n

Yr un <\/span>ddelwedd<\/span> \u2192 Lens <\/span>gwahanol<\/span> \u2192 <\/span>Profiad<\/span> gwahanol<\/span>\u00a0<\/span><\/span>\u00a0<\/span><\/h3>\n
\"pixelated<\/figure>\n

Yr un <\/span>ddelwedd<\/span> drwy\u2019r<\/span> ffilter<\/span> ‘<\/span>sbectol<\/span> haul’ <\/span>coch<\/span><\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Roedd y <\/span>wybodaeth<\/span> yno<\/span> drwy’r<\/span> amser<\/span>. Roedd <\/span>mynediad<\/span> yn<\/span> dibynnu<\/span> ar<\/span> gael<\/span> yr <\/span>offeryn<\/span> priodol<\/span>.<\/span><\/p>\n

Fodd<\/span> bynnag<\/span>, <\/span>nid<\/span> oedd<\/span> y <\/span>profiad<\/span> yn<\/span> gyfartal<\/span>. <\/span>Nid<\/span> oedd<\/span> dau<\/span> gyfranogwr<\/span> yn<\/span> gallu<\/span> cael<\/span> mynediad<\/span> at <\/span>wybodaeth<\/span> a<\/span> oedd<\/span> ar<\/span> gael<\/span> i’r<\/span> trydydd<\/span>. <\/span>Nid<\/span> oedd<\/span> y <\/span>gwahaniaeth<\/span> oherwydd<\/span> gallu<\/span> nac<\/span> ymdrech<\/span>. <\/span>Wedi’r<\/span> cyfan<\/span>, <\/span>cyflwynwyd<\/span> y <\/span>wybodaeth<\/span> i<\/span> bawb<\/span> yn<\/span> yr un <\/span>modd<\/span>, <\/span>yn<\/span> debyg<\/span> i<\/span> ddarlithfa<\/span>. Y <\/span>gwahaniaeth<\/span> oedd<\/span> mynediad<\/span> i’r<\/span> offeryn<\/span> cywir<\/span>. Mae <\/span>hyn<\/span> yn<\/span> adlewyrchu<\/span> profiadau<\/span> llawer<\/span> o <\/span>fyfyrwyr<\/span> anabl<\/span>, <\/span>lle<\/span> gall <\/span>rhwystrau<\/span> o <\/span>fewn<\/span> amgylcheddau<\/span>, <\/span>systemau<\/span> neu <\/span>adnoddau<\/span> eu<\/span> hatal<\/span> rhag<\/span> arddangos<\/span> eu<\/span> gwybodaeth<\/span> a’u<\/span> sgiliau<\/span>.\u00a0<\/span><\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Symud<\/span> o <\/span>gydraddoldeb<\/span> i<\/span> gydraddoldeb<\/span>\u00a0<\/span><\/span>\u00a0<\/span><\/h2>\n

Yr <\/span>hyn<\/span> a <\/span>wnaeth<\/span> fy<\/span> nharo<\/span> wedyn<\/span> oedd<\/span> pa mor <\/span>amlwg<\/span> oedd<\/span> hyn<\/span> yn<\/span> dangos<\/span> y <\/span>gwahaniaeth<\/span> rhwng<\/span> cydraddoldeb<\/span> a <\/span>thegwch<\/span>.\u00a0<\/span><\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Mae cydraddoldeb yn golygu rhoi’r un peth i bawb.\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Mae tegwch yn golygu cydnabod y gallai gwahanol bobl fod angen offer neu ddulliau gwahanol i gael mynediad i’r un cyfle.\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Nid<\/span> oedd<\/span> gan<\/span> y <\/span>cyfranogwr<\/span> a<\/span> allai<\/span> weld y <\/span>neges<\/span> gudd<\/span> fantais<\/span> dros<\/span> y <\/span>lleill<\/span>. <\/span>Yffach<\/span>, <\/span>na<\/span>, <\/span>roedd<\/span> ganddynt<\/span> yr <\/span>hyn<\/span> yr <\/span>oedd<\/span> ei<\/span> angen<\/span> arnynt<\/span> i<\/span> gael<\/span> mynediad<\/span> at <\/span>wybodaeth<\/span> a<\/span> oedd<\/span> yno<\/span> eisoes<\/span>. Yn union <\/span>fel<\/span> y <\/span>mae’r<\/span> lens <\/span>briodol<\/span> yn<\/span> caniat\u00e1u<\/span> i<\/span> un <\/span>cyfranogwr<\/span> gael<\/span> mynediad<\/span> at <\/span>wybodaeth<\/span> a<\/span> oedd<\/span> eisoes<\/span> yn<\/span> bresennol<\/span>, <\/span>nid<\/span> yw<\/span> cymorth<\/span> priodol<\/span> yn<\/span> newid<\/span> gallu<\/span> myfyriwr<\/span> nac<\/span> yn<\/span> lleihau<\/span> disgwyliadau<\/span>; <\/span>mae’n<\/span> eu<\/span> galluogi<\/span> i<\/span> gael<\/span> mynediad<\/span> at yr un <\/span>cyfleoedd<\/span> \u00e2’u<\/span> cyfoedion<\/span>.\u00a0<\/span><\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Mae <\/span>hyn<\/span> hefyd<\/span> yn<\/span> atseinio<\/span> \u00e2 <\/span>chanfyddiadau<\/span> fy<\/span> ymchwil<\/span> MSc <\/span>i’r<\/span> cymorth<\/span> sydd<\/span> ar<\/span> gael<\/span> i<\/span> fyfyrwyr<\/span> dyslecsig<\/span> yn<\/span> ystod<\/span> lleoliadau<\/span> clinigol<\/span>. Yr <\/span>hyn<\/span> a <\/span>ddaeth<\/span> yn<\/span> amlwg<\/span> oedd<\/span> bod<\/span> gan<\/span> fyfyrwyr<\/span> y <\/span>wybodaeth<\/span>, y <\/span>sgiliau<\/span> a’r<\/span> gallu<\/span> i<\/span> lwyddo<\/span>, <\/span>ond<\/span> roedd<\/span> rhwystrau<\/span> o <\/span>fewn<\/span> systemau<\/span> ac <\/span>amgylcheddau<\/span> yn<\/span> effeithio<\/span> ar<\/span> eu<\/span> gallu<\/span> i<\/span> ddangos<\/span> y <\/span>galluoedd<\/span> hynny<\/span>.<\/span><\/p>\n

Ymarfer cynhwysol ar waith\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/h2>\n

Gwnaeth y gweithgaredd sbectol haul i mi fyfyrio ar ba mor hawdd y gall rhwystrau ddod yn rhan o brofiadau dysgu bob dydd heb i ni sylweddoli hynny. Nid y ddelwedd ei hun oedd y broblem; y mater oedd a oedd gan bawb fynediad at y wybodaeth ynddi.\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Gwnaeth myfyrio ar y gweithgaredd hwn hefyd i mi feddwl am ganfyddiadau fy ymchwil MSc. Siaradodd rhai myfyrwyr am beidio \u00e2 datgelu eu hanabledd oherwydd eu bod yn poeni am gael eu trin yn wahanol neu eu dewis o\u2019r dorf. Mae hynny’n gwneud i mi feddwl am faint o rwystrau efallai na fyddwn byth yn gwybod amdanynt os ydym yn aros i fyfyrwyr ddweud wrthym. Efallai mai’r her i ni fel addysgwyr yw meddwl am amrywiaeth dysgwyr o’r cychwyn cyntaf, yn hytrach na dim ond pan fydd anhawster yn dod yn weladwy.\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Wrth gwblhau fy FHEA gwelais fod enw ar gyfer y ffordd hon o feddwl: Dylunio Cyffredinol ar gyfer Dysgu (UDL). Mewn termau syml, mae’n ymwneud \u00e2 chydnabod bod myfyrwyr yn dysgu’n wahanol, a meddwl am hynny wrth ddylunio deunyddiau addysgu ac asesiadau. Yn hytrach na disgwyl i bob myfyriwr ymgysylltu \u00e2 dysgu yn yr un modd, mae’n ein hannog i adeiladu hyblygrwydd o’r cychwyn cyntaf.\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Fe wnaf i gyfaddef a dweud fy mod i\u2019n athro newydd o hyd. Fel rhywun sy’n datblygu fy ymarfer addysgu fy hun, rwy’n gweld hyn yn arbennig o berthnasol. Gall newidiadau bach yn y ffordd rydym yn dylunio gweithgareddau dysgu greu mwy o gyfleoedd i fyfyrwyr gymryd rhan a llwyddo.\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Er enghraifft:\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

    \n
  • A allai myfyrwyr ymgysylltu \u00e2 chynnwys mewn gwahanol ffyrdd, megis trwy weithgareddau rhyngweithiol, trafodaeth, delweddau, neu ddeunyddiau ysgrifenedig?\u00a0\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/li>\n
  • Ydyn ni’n darparu gwahanol ffyrdd i fyfyrwyr ddangos eu dealltwriaeth?\u00a0\u00a0<\/span>\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/li>\n
  • A allai adborth gael ei gyflwyno mewn fformatau sy’n hygyrch ac ystyrlon i wahanol ddysgwyr? Darperir adborth yn aml trwy sylwadau ysgrifenedig. A allai dulliau amgen, fel adborth ar lafar wedi’i recordio, weithiau gyfleu t\u00f4n, naws ac anogaeth yn fwy effeithiol? I rai dysgwyr, gall clywed adborth hefyd wella hygyrchedd a chyfraniad.\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/li>\n
  • A oes rhwystrau yn ein dulliau presennol rydym wedi’u derbyn fel “y ffordd rydyn ni’n gwneud pethau”?\u00a0\u00a0<\/span>\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ul>\n

    Nid y cwestiwn yw a yw un dull yn well nag un arall, ond a yw’r dull a ddewiswyd yn galluogi myfyrwyr i ddeall, cymryd rhan a symud ymlaen.\u00a0<\/span><\/p>\n

    Myfyrio<\/span>: Beth <\/span>allwn<\/span> ni<\/span> ei<\/span> ddysgu<\/span> o’r<\/span> sbectol<\/span>?\u00a0<\/span><\/span>\u00a0<\/span><\/h2>\n

    Nid oedd y sbectol yn newid y neges. Nid oeddent ychwaith yn gwneud y dasg yn haws. Yn syml, fe wnaethon nhw ganiat\u00e1u i rywun gael mynediad i’r hyn oedd yno eisoes.\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

    Mae addysgu cynhwysol yn gweithio yn yr un modd. Nid lleihau disgwyliadau yw’r nod ond cael gwared ar rwystrau diangen fel bod myfyrwyr yn cael cyfle teg i’w bodloni.\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

    \u00a0<\/span>W<\/span>eithiau mae cynhwysiant yn dechrau gyda chwestiwn syml: <\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

    “<\/span>Pwy<\/span> all <\/span>gael<\/span> mynediad<\/span> at <\/span>hyn<\/span>, a <\/span>phwy<\/span> allai<\/span> gael<\/span> ei<\/span> eithrio’n<\/span> anfwriadol<\/span>?”\u00a0<\/span><\/span>\u00a0<\/span><\/h2>\n

    Yn <\/span>aml<\/span>, <\/span>nid<\/span> yw’r<\/span> addasiadau<\/span> lleiaf<\/span> yn<\/span> ymwneud<\/span> \u00e2 <\/span>newid<\/span> dysgu<\/span> ei<\/span> hun<\/span>. Maen <\/span>nhw’n<\/span> ymwneud<\/span> \u00e2 <\/span>sicrhau<\/span> bod<\/span> gan<\/span> bawb<\/span> fynediad<\/span> ato<\/span>. Yn union <\/span>fel<\/span> y <\/span>sbectol<\/span> haul, <\/span>nid<\/span> yw<\/span> ymarfer<\/span> cynhwysol<\/span> yn<\/span> newid<\/span> y <\/span>neges<\/span>. <\/span>Mae’n<\/span> syml<\/span> yn<\/span> helpu<\/span> mwy<\/span> o <\/span>bobl<\/span> i’w<\/span> weld.\u00a0<\/span><\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

     <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Cyflwyniad \u00a0\u00a0Mae prifysgolion wedi ymrwymo i greu amgylcheddau dysgu lle gall pob myfyriwr gymryd rhan a llwyddo. Fodd bynnag, nid yw rhoi\u2019r un adnoddau i bob myfyriwr bob amser yn […]","protected":false},"author":7173,"featured_media":6676,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"custom_author":[1159],"class_list":["post-6684","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","custom_author-david-lloyd"],"lang":"cy","translations":{"cy":6684,"en":6675},"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/P4KqgK-1JO","meta_box":[],"pll_sync_post":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/LTAcademy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/6684","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/LTAcademy\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/LTAcademy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/LTAcademy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7173"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/LTAcademy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6684"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/LTAcademy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/6684\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6685,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/LTAcademy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/6684\/revisions\/6685"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/LTAcademy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6676"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/LTAcademy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6684"}],"wp:term":[{"taxonomy":"custom_author","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.cardiff.ac.uk\/LTAcademy\/wp-json\/wp\/v2\/custom_author?post=6684"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}